Đừng đặt gia vị ở gần bếp nấu nữa! Đặc biệt, với 3 loại gia vị dưới đây, đã mở nắp là bắt buộc phải để trong ngăn mát tủ lạnh mới an toàn.

Căn bếp là nơi giữ lửa yêu thương bằng những món ăn gia đình, nhưng cũng là nơi dễ phát sinh các nguy cơ gây hại cho sức khỏe nếu chúng ta lơ là trong khâu bảo quản nguyên liệu. Nhiều người có thói quen "tiện đâu đặt đấy" với các loại gia vị, mà không biết rằng mỗi loại gia vị lại cần môi trường bảo quản khác nhau. Bảo quản gia vị sai cách không chỉ khiến món ăn hỏng vị, lãng phí mà còn sinh ra nhiều chất độc hại, vi khuẩn.

Dưới đây là 3 nhóm gia vị bắt buộc phải chuyển ngay vào ngăn mát tủ lạnh sau khi mở nắp, nếu không thứ bạn nạp vào cơ thể mỗi ngày sẽ không còn là dinh dưỡng mà là mầm bệnh:

1. Các loại nước sốt có hàm lượng nước và protein cao

Dầu hào, sốt xá xíu, sốt tương đen hay các loại nước sốt dùng cho món salad như sốt mayonnaise đều thuộc nhóm có độ ẩm rất cao và giàu protein. Ở trạng thái đóng chai nguyên bản, chúng vô trùng nhờ quy trình đóng gói công nghiệp. Nhưng ngay khi bạn vặn nắp, không khí và độ ẩm bên ngoài lọt vào sẽ lập tức kích hoạt các bào tử vi khuẩn.

Nếu bị bỏ quên ở nhiệt độ phòng, đặc biệt trong thời tiết nóng ẩm, các loại sốt này rất nhanh bị nhiễm khuẩn, ôi thiu và biến đổi mùi vị. Nguy hiểm hơn, môi trường protein cao khi bị mốc sẽ sản sinh ra Aflatoxin. Đây là một loại độc tố cực mạnh có khả năng phá hủy tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư nếu tích tụ lâu ngày trong cơ thể. Do đó, việc đậy kín nắp và cất ngay dầu hào cùng các loại sốt vào tủ lạnh sau mỗi lần sử dụng là nguyên tắc tối thượng để ngăn chặn sự tấn công của vi sinh vật.

2. Gia vị được sản xuất bằng phương pháp lên men

Nước tương, tương đậu nành, tương miso, mắm tôm, ớt ngâm... là sản phẩm của quá trình lên men vi sinh có lợi. Tuy nhiên, các vi sinh vật và enzyme trong các sản phẩm này không hề biến mất mà chỉ tạm thời "ngủ đông". Khi bạn mở nắp và để hũ gia vị ở nhiệt độ phòng, gặp điều kiện ẩm áp thích hợp, các vi khuẩn và nấm men này sẽ tiếp tục hoạt động mạnh mẽ trở lại.

Quá trình lên men thứ cấp ngoài kiểm soát này làm thay đổi cấu trúc, biến đổi màu sắc và biến chất mùi vị đặc trưng của gia vị. Tiêu thụ các loại mắm, tương bị biến chất do bảo quản sai cách rất dễ gây kích ứng đường ruột và ngộ độc thực phẩm. Môi trường lạnh sâu của tủ lạnh là cứu cánh duy nhất giúp kìm hãm, làm chậm lại quá trình lên men này, bảo toàn nguyên vẹn chất lượng sản phẩm.

3. Gia vị chứa nhiều chất béo và gốc dầu 

Nhiều người nghĩ rằng dầu mỡ không thể ôi thiu nên vô tư để sa tế, dầu ớt hay bơ đậu phộng ở bếp. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Hàm lượng chất béo cao trong các loại gia vị này cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng và nhiệt độ cao.

Khi bị tác động bởi hơi nóng từ bếp gas, quá trình oxy hóa chất béo diễn ra với tốc độ chóng mặt, tạo ra các gốc tự do và hợp chất độc hại có mùi hôi hăng khó chịu. Thường xuyên dung nạp chất béo đã bị oxy hóa sẽ gây áp lực nặng nề lên hệ tiêu hóa và tổn thương chức năng gan. Việc cất giữ chúng trong tủ lạnh giúp làm chậm phản ứng hóa học này, giữ cho lớp dầu béo luôn ổn định và an toàn.

Những sai lầm nguy hiểm cần loại bỏ ngay khi dùng gia vị

Bên cạnh việc phân loại nơi bảo quản, thói quen sử dụng hàng ngày cũng quyết định mức độ an toàn vệ sinh của món ăn. Để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, bạn cần tuyệt đối tuân thủ các lưu ý sau:

- Để gia vị sát bếp nấu và nguồn nhiệt: Đây là lỗi phổ biến nhất ở hầu hết các gia đình. Hơi nóng từ bếp gas, lò nướng kết hợp với hơi nước bốc lên khi nấu nướng sẽ làm gia vị bị ẩm, thúc đẩy vi khuẩn và nấm mốc phát triển siêu tốc. Hãy dời ngay kệ gia vị ra xa khu vực bếp nấu, đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng chiếu vào trực tiếp.

- Dùng muỗng bẩn, muỗng ướt hoặc dùng chung muỗng: Việc lười thay muỗng mà dùng chung một dụng cụ để múc gia vị sẽ vô tình đưa tạp chất vào hũ. Nguồn ẩm này chính là mối ngon kích thích các loại vi sinh vật độc hại sinh sôi nảy nở.

- Tiếc của, gạt bỏ mốc bề mặt rồi dùng tiếp: Khi thấy hũ sa tế hay dầu hào xuất hiện đốm mốc, nhiều người thường gạt bỏ phần trên rồi ăn tiếp phần dưới. Thực tế, mầm thường chỉ thấy phần ngọn, còn sợi nấm độc ăn sâu đã âm thầm lan rộng toàn bộ hũ thực phẩm. Việc cố tình ăn vào có thể gây khó chịu đường tiêu hóa, tích tụ độc tố phá hủy gan và tăng nguy cơ ung thư.

- Mua chai quá lớn khi tần suất dùng ít: Nếu gia đình không có nhu cầu nấu nướng thường xuyên, bạn nên ưu tiên chọn các chai gia vị có dung tích nhỏ. Điều này giúp bạn nhanh chóng dùng hết sản phẩm trong thời gian ngắn sau khi mở nắp, giảm thiểu tối đa nguy cơ biến chất gây hại cho sức khỏe.

Nguồn và ảnh: The News Lens, Family Esdlife

Bộ Công Thương mới đây đã có văn bản yêu cầu các hãng ô tô, xe máy rà soát, công bố mức độ tương thích với xăng E10 và chuẩn bị phương án hỗ trợ kỹ thuật cho người tiêu dùng.

Theo đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), với các dòng xe máy được sản xuất và phân phối chính hãng trong nhiều năm gần đây, các hãng đã có quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu có pha ethanol ở tỷ lệ phù hợp như E5 hoặc E10.

VAMM cho hay, để việc sử dụng xăng sinh học E10 đạt hiệu quả cao nhất, người tiêu dùng cần lưu ý các khuyến cáo chuyên biệt cho từng dòng xe đang lưu hành trên thị trường.

Cụ thể, đối với nhóm xe sử dụng công nghệ phun xăng điện tử (FI), các nhà sản xuất khẳng định thiết kế kỹ thuật của xe hoàn toàn tương thích với xăng E10. Tuy nhiên, do đặc tính tẩy rửa mạnh của loại nhiên liệu này, các mảng cặn bám lâu ngày trong hệ thống nhiên liệu có thể bị bong tróc, dễ dẫn đến nguy cơ làm tắc lọc xăng hoặc kim phun. Do đó, VAMM khuyến cáo nếu xuất hiện hiện tượng xe khó khởi động hoặc giảm công suất, chủ xe nên đưa phương tiện đến các cơ sở bảo dưỡng ủy quyền để được kỹ thuật viên hỗ trợ xử lý kịp thời.

Trong khi đó, với dòng xe sử dụng bộ chế hòa khí (bình xăng con), đặc biệt là các đời xe cũ, khuyến cáo sẽ có sự khác biệt lớn tùy thuộc vào thiết kế riêng của từng hãng. Người dùng được khuyên nên chủ động liên hệ trực tiếp với các đại lý hoặc kênh chăm sóc khách hàng chính thức để nhận tư vấn cụ thể.

Riêng đối với các dòng xe phân khối lớn hoặc xe nhập khẩu đặc thù, người điều khiển cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn về nhiên liệu trong sách hướng dẫn đi kèm từ nhà sản xuất để đảm bảo xe luôn vận hành trong điều kiện tối ưu.

Về mặt kỹ thuật, ethanol có đặc tính khác với xăng khoáng truyền thống nên có thể tạo ra một số khác biệt nhỏ trong cảm nhận vận hành. Tuy nhiên, với tỷ lệ phối trộn ở mức E10, các thay đổi này nhìn chung không lớn trong điều kiện sử dụng thông thường.

Trong năm 2024, VAMM đã phối hợp với Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của xăng E10 trên một số mẫu xe máy đang lưu hành. Kết quả cho thấy việc sử dụng xăng E10 không ảnh hưởng đến khả năng khởi động và gia tốc của xe trong điều kiện sử dụng thông thường.

Đồng thời, nhiên liệu E10 cũng cho thấy hiệu quả giảm đáng kể hàm lượng các thành phần độc hại trong khí thải như CO và HC.

Thông tin từ các hãng xe ô tô

Trên website chính thức, Mitsubishi Việt Nam (MMV) cho biết, các dòng xe trang bị động cơ phun xăng điện tử (MPI/EFI) phân phối tại Việt Nam, được sản xuất từ năm 1997 đến nay đều tương thích xăng E10. MMV khuyến cáo trường hợp xe ít sử dụng trong thời gian dài, cần bảo quản nhiên liệu trong bình để tránh hiện tượng tách nước.

Tương tự, Suzuki khẳng định toàn bộ sản phẩm ô tô và xe máy đang bán tại Việt Nam tương thích với xăng sinh học E10 và không phải thay đổi kỹ thuật. Với xe máy, hiện còn 2 mẫu côn tay là Satria F150 và V-Strom 250SX, trong khi ở nhóm ô tô du lịch có Jimny cùng loạt xe hybrid gồm Fronx, Swift và XL7 Hybrid.

Với các mẫu xe đã dừng bán, Suzuki khuyến nghị khách hàng xem thêm hướng dẫn sử dụng kèm theo xe để kiểm tra khả năng tương thích với xăng E10.

Yamaha Việt Nam cũng cho biết, toàn bộ dòng xe máy trang bị hệ thống phun xăng điện tử (FI) đều tương thích với xăng sinh học E10 và không phải thay đổi về kỹ thuật. Để xác định liệu mẫu xe Yamaha đang dùng có phải là loại sử dụng hệ thống FI hay không, khách hàng có thể kiểm tra ký hiệu FI trên tem xe hoặc cụm đồng hồ.

Hyundai Thành Công Việt Nam, Honda, Toyota Việt Nam cũng khẳng định, các đời xe tương thích và không phải thay đổi về kỹ thuật.

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), định hướng sử dụng xăng sinh học đã được Chính phủ xác lập từ sớm. Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống đã quy định lộ trình chuyển đổi, trong đó mục tiêu đến cuối năm 2015 là sử dụng xăng E5 trên toàn quốc và tiến tới thay thế bằng xăng E10 từ cuối năm 2017.

Tuy nhiên, đến nay Việt Nam mới triển khai rãi xăng E5, còn xăng E10 vẫn chưa được đưa vào sử dụng đại trà. Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững theo chỉ đạo của Bộ Công Thương, cơ quan chức năng đang tiếp tục nghiên cứu lộ trình áp dụng xăng E10.

Theo đó, từ cuối năm 2024, Bộ đã tiến hành khảo sát, thu thập thông tin, dữ liệu và kinh nghiệm quốc tế về sử dụng nhiên liệu sinh học để phục vụ xây dựng Thông tư 50/2025. Quá trình này được triển khai trong thời gian dài với nhiều hoạt động tư vấn, làm việc cùng các đối tác trong và ngoài nước, cũng như tổ chức các hội thảo chuyên đề để đảm bảo cơ sở khoa học và thực tiễn trước khi đề xuất chính sách.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy xăng E10 đã được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia. Hoa Kỳ và Brazil triển khai loại nhiên liệu này từ những năm 1980. Tại châu Âu, E10 cũng đã được áp dụng trong khoảng hai thập kỷ qua. Trong khi đó, Trung Quốc mới thúc đẩy sử dụng E10 trong những năm gần đây. Một số quốc gia có điều kiện khí hậu tương đồng với Việt Nam như Thái Lan và Philippines không chỉ sử dụng E10 mà còn triển khai E15, thậm chí E20 tại một số địa phương.

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

Tổng kết công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội XIV: Khẳng định dấu ấn đổi mới, bài bản và trách nhiệm

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI

Giá vàng trong nước và thế giới

VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.

Giá vàng giữ đà phục hồi, SPDR Gold Trust bán ròng mạnh

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.

Đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 15-2026

Trợ lý thông tin kinh tế Askonomy - Asko Platform

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghệ để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...

Ra mắt Giao diện mới dành cho bạn đọc VnEconomy và Nền tảng quản trị tòa soạn thông minh - AI CMS

Kawai Startup Fair 2026: Lộ diện Top 05 dự án vào Đêm Chung kết

Gia Bảo - 30/05/2026

Trong khuôn khổ mùa giải thứ 21 của cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai, Hội chợ Kawai Startup Fair 2026 đã trở thành không gian kết nối đa chiều theo xu hướng liên ngành, đồng thời công bố 5 đề án chính thức giành quyền tranh tài tại Đêm Chung kết vào đầu tháng 7 tới.

Sáng ngày 30/05/2026, Hội chợ Kết nối Khởi nghiệp - Kawai Startup Fair 2026 đã diễn ra tại Khách sạn Grand Plaza Hotel Hanoi. Đây là sự kiện do Câu lạc bộ Nhà Doanh nghiệp Tương lai - Trường Đại học Ngoại thương (TEC FTU) tổ chức, thu hút sự tham gia của hàng trăm người và chính thức công bố 5 đội thi bước vào Đêm Chung kết cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai mùa thứ 21.

Kawai Startup Fair là sự kiện thường niên nằm trong khuôn khổ Vòng 02 của cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai. Qua 9 mùa tổ chức trước đó, ban tổ chức ghi nhận hơn 15.000 đơn đăng ký tham gia, hơn 150.000 lượt tiếp cận sự kiện và có sự tham gia của hơn 700 doanh nghiệp.

KHÔNG GIAN KẾT NỐI LIÊN NGÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM THỰC TẾ TẠI HỘI CHỢ

Với chủ đề “Sự giao thoa liên ngành - Tái định hình kỷ nguyên đổi mới sáng tạo”, hội chợ năm nay tập trung vào xu hướng ứng dụng tư duy liên ngành trong mô hình kinh doanh của các startup tại Việt Nam nhằm tăng khả năng thích ứng với thị trường. Sự kiện tạo ra không gian giao lưu giữa các dự án trẻ với các doanh nghiệp và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp.

Sự kiện có sự tham dự của đại diện Ban Giám hiệu trường Đại học Ngoại thương, các nhà đầu tư, các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và các cơ quan thông tấn báo chí.

Đại diện cho Hội đồng Ban Giám khảo và các Nhà Đầu tư, bà Phạm Thị Thu Hằng từ BambuUp nhận định, vai trò của Kawai Startup Fair là tạo ra một điểm chạm thực tế giữa ý tưởng và cơ hội, giúp người trẻ mang tư duy đổi mới kết nối với doanh nghiệp, nhà đầu tư để từng bước đưa dự án ra thị trường.

Chia sẻ về chất lượng các đội thi năm nay, bà Bùi Cẩm Vân đến từ MetaCoach, thành viên Ban Giám khảo, nhận xét: “Sự xuất hiện đồng thời của các dự án từ MedTech, ERP, Giáo dục, đến ADAS lái xe, gaming hay đồ ăn thú cưng đã khẳng định rõ nét tinh thần giao thoa liên ngành của cuộc thi năm nay. Đáng chú ý, AI đã được các startup thuần thục đưa vào mô hình kinh doanh như một yếu tố tất yếu, có tính thực tế cao, rất tự nhiên mà không hề theo trào lưu. Tôi cho rằng chính tư duy thực tế ứng dụng này kết hợp với tư duy đa ngành và khát vọng vươn ra quốc tế (go global) sẽ giúp các bạn tiến xa, tạo ra sức cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường.”

Về định hướng của chương trình, ông Ngô Trí Nguyên - Chủ tịch Câu lạc bộ Nhà Doanh nghiệp Tương lai (TEC FTU) cho biết, sự kiện hướng tới việc đặt các ý tưởng khởi nghiệp vào dòng chảy thực tiễn, giúp các đội thi mài giũa đề án qua góc nhìn đa chiều từ các chuyên gia và tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.

Hội chợ năm nay triển khai 4 nội dung hoạt động chính: Startup Expo (trưng bày sản phẩm), Voting & Pitching (bình chọn và thuyết trình), Roundtable Exchange (thảo luận chuyên sâu) và Teabreak & Business Networking (giao lưu kết nối).

5 ĐỘI THI VÀO VÒNG CHUNG KẾT

Kết thúc các nội dung đánh giá tại hội chợ, Ban giám khảo đã công bố 5 đội thi giành quyền tranh tài tại vòng Chung kết bao gồm: GenPlay (dịch vụ Cloud phone gaming cho thuê điện thoại ảo treo game 24/7); Unsolved Case Vietnam (dự án board game phá án dạng hồ sơ chứng cứ); Parroto (nền tảng học tiếng Anh ứng dụng công nghệ chuyển đổi video, audio thành bài tập phản xạ); VietMedx (phần mềm AI tự động phân tích ảnh chụp PET/CT 3D hỗ trợ chẩn đoán) và RUSTACK (hệ sinh thái UAV ứng dụng công nghệ kết nối Hybrid Link Bonding bảo mật cao).

Các đề án năm nay tập trung giải quyết các bài toán cụ thể trong nhiều lĩnh vực từ đời sống đến công nghiệp. Đêm Chung kết tìm kiếm ngôi vị Quán quân cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai mùa thứ 21 dự kiến diễn ra vào đầu tháng 07/2026.

Lễ trao giải Breakthrough Prize 2026 đã được công bố vào Thứ Bảy (ngày 18 tháng 4) khi thảm đỏ mở màn tại buổi gala thường niên ở Los Angeles. Buổi lễ được phát sóng toàn cầu này thường được mệnh danh là "Oscar của Khoa học", nơi các nhân vật nổi tiếng và các nhà lãnh đạo công nghệ giao lưu với các nhà nghiên cứu để tôn vinh những tiến bộ khoa học lớn.

Sáu giải thưởng chính, mỗi giải trị giá 3 triệu USD, đã được trao trong các lĩnh vực khoa học sự sống, vật lý cơ bản và toán học, cùng với một giải đặc biệt cho cống hiến trọn đời. Các giải thưởng năm nay ghi nhận những đột phá từ liệu pháp gen và bệnh thoái hóa thần kinh đến vật lý hạt chính xác và toán học của các hệ thống phức tạp, theo một tuyên bố từ tổ chức phi lợi nhuận.

"Những người đoạt giải năm nay cho thấy khoa học vĩ đại có thể làm được gì - làm sâu sắc thêm sự hiểu biết của chúng ta về thế giới và dẫn đến những khám phá cải thiện cuộc sống của hàng triệu người", Mark Zuckerberg và Priscilla Chan, những người sáng lập tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận có tên Biohub, cho biết trong tuyên bố. "Chúng tôi tự hào được vinh danh công trình của họ."

Trong lĩnh vực khoa học sự sống, Jean Bennett, Katherine A. High và Albert Maguire đã được vinh danh vì đã phát triển liệu pháp gen đầu tiên được FDA phê duyệt cho một căn bệnh di truyền. Công trình của họ đã dẫn đến phương pháp điều trị thoái hóa võng mạc, phục hồi thị lực chức năng, đánh dấu một bước ngoặt cho y học di truyền và thúc đẩy một làn sóng các liệu pháp tương tự hiện đang được phát triển.

Một giải thưởng khoa học sự sống khác đã được trao cho Stuart H. Orkin và Swee Lay Thein vì đã phát hiện ra cách cơ thể chuyển đổi từ hemoglobin ở thai nhi sang hemoglobin trưởng thành. Bằng cách xác định một yếu tố điều hòa gen quan trọng, công trình của họ đã cho phép các liệu pháp chỉnh sửa gen mới cho bệnh hồng cầu hình liềm và beta-thalassemia - những tình trạng ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới - chứng minh cách sinh học cơ bản có thể chuyển thành các phương pháp điều trị mang tính cách mạng.

Giải thưởng Breakthrough thứ ba trong Khoa học Sự sống vinh danh Rosa Rademakers và Bryan Traynor, những người đã phát hiện ra rằng một đột biến trong gen C9orf72 là nguyên nhân chính gây ra cả bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS), còn gọi là bệnh Lou Gehrig, và chứng sa sút trí tuệ trán thái dương (FTD), nguyên nhân hàng đầu thứ hai gây sa sút trí tuệ khởi phát sớm. Phát hiện này đã hợp nhất hai bệnh trước đây tách biệt và mở ra những hướng đi mới cho việc chẩn đoán và các liệu pháp điều trị mục tiêu.

Trong lĩnh vực toán học, Frank Merle được vinh danh vì những đột phá trong các phương trình tiến hóa phi tuyến tính, mô tả các sóng và hệ thống phức tạp như sự hỗn loạn và plasma. Công trình của ông làm sáng tỏ cách các hệ thống này duy trì sự ổn định hoặc phát triển các điểm kỳ dị, nâng cao hiểu biết về các hiện tượng trải rộng trong hàng không, động lực học chất lưu và vật lý thiên văn.

Giải thưởng Breakthrough Vật lý Cơ bản vinh danh các cộng tác viên Muon g-2 tại CERN, Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven và Fermilab, cùng với hàng trăm nhà khoa học bao gồm David Hertzog, Chris Polly, Lee Roberts và William Morse. Công trình của họ đo lường mô men lưỡng cực từ dị thường của muon - một họ hàng nặng, không bền của electron - với độ chính xác phi thường, dò tìm những lỗ hổng trong Mô hình Chuẩn có thể tiết lộ các hạt hoặc lực mới.

Giải thưởng Breakthrough Đặc biệt Vật lý Cơ bản được trao cho David J. Gross vì những đóng góp nền tảng trong sự nghiệp, bao gồm việc giải thích cách lực hạt nhân mạnh hoạt động ở các thang năng lượng khác nhau và thúc đẩy lý thuyết dây - những bước đi quan trọng hướng tới một mô tả thống nhất về tự nhiên.

Ngoài ra, giải thưởng Vera Rubin New Frontiers đầu tiên cũng được công bố, trao cho Carolina Figueiredo, một nhà lý thuyết trẻ tuổi có công trình khám phá ra các mối liên hệ hình học sâu sắc giữa các lý thuyết vật lý hạt dường như không liên quan. Nghiên cứu của cô cho thấy rằng hành vi của các hạt cơ bản có thể được chi phối bởi các cấu trúc hình học cơ bản thay vì chính không-thời gian - một góc nhìn có thể giúp định hình lại cách các nhà vật lý mô hình hóa vũ trụ ở cấp độ cơ bản nhất.

Được đặt theo tên nhà thiên văn tiên phong Vera Rubin, giải thưởng trị giá 50.000 USD này nêu bật tài năng mới nổi vào thời điểm các đài quan sát mới - bao gồm Đài quan sát Vera C. Rubin, dự kiến bắt đầu hoạt động khoa học đầy đủ trong năm nay - sẵn sàng thăm dò vật chất tối và cấu trúc quy mô lớn của vũ trụ với chi tiết chưa từng có.

Các giải thưởng khác đã được trao để vinh danh tài năng mới nổi thông qua các giải thưởng New Horizons và New Frontiers. Trong lĩnh vực vật lý, những giải thưởng này đã nêu bật những tiến bộ trong việc tìm kiếm vật chất tối, lý thuyết trường lượng tử và các phép đo ngày càng chính xác về sự giãn nở và cấu trúc của vũ trụ.

Tổng cộng, những người đoạt giải Breakthrough Prize 2026 nêu bật sự đa dạng của khoa học hiện đại - từ việc viết lại cơ sở di truyền của bệnh tật đến kiểm tra giới hạn của vật lý hạt và mô hình hóa các môi trường vũ trụ khắc nghiệt - nhấn mạnh cách các khám phá cơ bản tiếp tục định hình cả công nghệ và sự hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.

Danh sách đầy đủ những người đoạt giải có thể được tìm thấy trực tuyến cùng với các chi tiết bổ sung về những khám phá đột phá của họ.

Cha mẹ bận rộn với công việc, con cái dành nhiều thời gian cho việc học. Những cuộc trò chuyện đôi khi chỉ xoay quanh việc hoàn thành bài tập, giờ giấc sinh hoạt hay những công việc thường nhật. Chính vì thế, nhiều gia đình đang tìm kiếm những cách thức mới để kết nối và tạo nên những khoảng thời gian chất lượng bên nhau.

Trong số đó, thể thao đang dần trở thành một "ngôn ngữ chung" đặc biệt.

Việc cha mẹ cùng tham gia các hoạt động thể chất với con không chỉ mang lại lợi ích về sức khỏe mà còn góp phần cải thiện sự gắn kết trong gia đình. Khi trẻ nhìn thấy cha mẹ chủ động vận động, các em cũng có xu hướng hình thành những thói quen tích cực và duy trì lối sống lành mạnh từ sớm. Quan trọng hơn, những trải nghiệm ấy tạo nên những ký ức đẹp trong quá trình trưởng thành của trẻ.

Nhận thấy nhu cầu kết nối gia đình thông qua thể thao ngày càng lớn, nhiều sân chơi và hoạt động dành cho các gia đình đã được tổ chức trên khắp cả nước. Trong đó, S-Race Family - thương hiệu chuyên biệt thuộc hệ sinh thái của giải chạy học sinh S-Race, hướng tới mục tiêu khuyến khích các gia đình cùng nhau vận động, xây dựng nền tảng sức khỏe và nuôi dưỡng lối sống tích cực cho thế hệ trẻ. Tập đoàn TH là đơn vị đồng hành, thương hiệu TH MISTORI là nhà tài trợ vàng của S-Race 2026.

Đáng chú ý nhất là chiến dịch truyền thông "Nhà mình yêu thể thao" được triển khai nhân dịp Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 nhằm khuyến khích các gia đình chia sẻ những khoảnh khắc cùng vận động. Mỗi bức ảnh, mỗi video ghi lại những phút giây tập luyện, vui chơi hay thi đấu cùng nhau đều trở thành một câu chuyện truyền cảm hứng về lối sống khỏe mạnh và sự gắn kết gia đình.

Thông qua những bức ảnh và video ghi lại khoảnh khắc cả nhà cùng vận động, chiến dịch mở ra cơ hội để các gia đình trên khắp cả nước lan tỏa câu chuyện sống khỏe của riêng mình. Chương trình dành cho phụ huynh, gia đình và học sinh từ bậc Mầm non đến THPT, với thời gian tiếp nhận bài dự thi đến hết ngày 01/07/2026 và bình chọn cộng đồng đến hết ngày 05/07/2026.

Để tham gia, các gia đình chỉ cần trở thành thành viên nhóm "Chạy cùng S-Race" và đăng tải tối đa 03 nội dung dưới hình thức ảnh hoặc video. Các bài dự thi có thể chia sẻ những câu chuyện gia đình cùng vận động, khoảnh khắc cha mẹ và con cái hoặc anh chị em cùng chơi thể thao, những trải nghiệm và cảm xúc tích cực từ việc rèn luyện thể chất, cũng như các kiến thức, kinh nghiệm về dinh dưỡng và vận động khoa học.

Trong một thế giới mà mọi người đều có xu hướng sống nhanh hơn và dành nhiều thời gian hơn cho màn hình, thể thao đang trở thành một trong số ít những hoạt động có thể đưa các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau một cách tự nhiên. Đó không chỉ là hành trình rèn luyện sức khỏe mà còn là hành trình xây dựng sự thấu hiểu, sẻ chia và những ký ức đẹp sẽ theo mỗi đứa trẻ suốt quá trình trưởng thành.

Sau nhiều tháng trầm lắng, đường đua nhạc Việt tăng nhiệt vào cuối tháng 5 khi hàng loạt nghệ sĩ đồng loạt tung sản phẩm hoặc công bố màn trở lại.

Từ cú comeback gây bàn luận của Sơn Tùng M-TP với Come My Way, album Gặp lại của Binz, Take Me Back của 52Hz, sản phẩm mới của Phí Phương Anh cho đến động thái khởi động album đầu tay của Chi Pu, Vpop đang bước vào cuộc đua nóng.

Giữa làn sóng đó, màn “rã đông” của Noo Phước Thịnh với EP Nhấc máy đang được chú ý.

Trông đợi gì ở “hoàng tử Vpop” một thời?

Sau nhiều ngày liên tục thả hint, Noo Phước Thịnh xác nhận trở lại đường đua âm nhạc với EP Nhấc máy. Dự án đánh dấu màn tái xuất của nam ca sĩ sau thời gian kín tiếng.

Khác với xu hướng tung single đơn lẻ đang phổ biến, Noo Phước Thịnh phát hành EP với concept xuyên suốt lấy cảm hứng từ những cuộc gọi, chiếc điện thoại và cảm giác kết nối, chia xa trong tình yêu. Dự án gồm phần mở đầu Prologue: Incoming Call… cùng ba ca khúc chính Nhấc máy, Cuộc gọi cuối và Gọi cho anh.

Toàn bộ phần sáng tác do MiQ và Soulient - hai thành viên của Catchellers đảm nhiệm. Đây là nhóm sáng tạo âm nhạc được biết đến với nhiều sản phẩm mang màu sắc hiện đại. Trong khi đó, DTAP phụ trách sản xuất âm nhạc, nối dài mối hợp tác giữa nhóm producer này với Noo Phước Thịnh sau nhiều sân khấu lớn từ Làn Sóng Xanh đến concert gần đây.

Sự kết hợp giữa giọng ca giàu kinh nghiệm với ê-kíp trẻ cho thấy chiến lược đáng chú ý của Noo Phước Thịnh. Giữ lại màu sắc cảm xúc vốn là thế mạnh, đồng thời thử nghiệm tinh thần âm nhạc mới để tránh lặp lại chính mình.

Noo Phước Thịnh là một trong những nam ca sĩ có sức ảnh hưởng lớn nhất nhạc Việt với loạt hit như Chạm khẽ tim anh một chút thôi, Đừng nhìn lại, Thương em là điều anh không thể ngờ, Cause I Love You, Như phút ban đầu… Vài năm gần đây, nam ca sĩ giảm tần suất phát hành sản phẩm, trong khi thị trường liên tục chứng kiến sự nổi lên của thế hệ nghệ sĩ Gen Z cùng các xu hướng nghe nhạc thay đổi nhanh chóng.

Sự trở lại lần này không đơn thuần là phát hành âm nhạc mới mà còn được xem như bài kiểm tra vị thế của một ngôi sao từng thống trị Vpop.

Một trong những chi tiết được chú ý nhất là màn kết hợp lần đầu giữa Noo Phước Thịnh và Em xinh 52Hz trong ca khúc Cuộc gọi cuối. Trước đó, mạng xã hội xôn xao khi hai nghệ sĩ gần như đồng thời úp mở về sản phẩm chung. Với Noo Phước Thịnh, đây là lần hiếm hoi anh kết hợp cùng nghệ sĩ Gen Z trong dự án cá nhân, cho thấy sự chủ động mở rộng đối tượng khán giả thay vì chỉ dựa vào tệp fan cũ.

Ngoài ra, nam ca sĩ tung merchandise phiên bản giới hạn mang tên Noo Series 01: First Call Collection, tổ chức hai buổi private premiere tại TPHCM và Hà Nội để người hâm mộ xem trước các MV, đồng thời triển khai hoạt động fan call, livestream trò chuyện cùng khán giả theo concept “gọi điện”.

Những hình thức từng phổ biến trong mô hình idol hiện đại đang được Noo Phước Thịnh áp dụng bài bản, cho thấy nỗ lực bắt nhịp với thị trường mới.

Trong bối cảnh Vpop ngày càng cạnh tranh bằng tốc độ viral, khả năng tạo trend và mức độ phủ nền tảng số, lợi thế của Noo Phước Thịnh nằm ở độ nhận diện, tệp khán giả trung thành và hình ảnh tương đối ổn định. Câu hỏi lớn nhất vẫn nằm ở chất lượng âm nhạc. Liệu Nhấc máy có đủ mới để tạo hiệu ứng thị trường, đồng thời vẫn giữ được tinh thần cảm xúc từng làm nên thương hiệu Noo Phước Thịnh?

Nóng cuộc đua cuối năm

Sự trở lại của Noo Phước Thịnh diễn ra giữa lúc đường đua Vpop nóng lên rõ rệt sau nhiều tháng thiếu cú hích đủ lớn.

Tâm điểm lớn nhất thuộc về Sơn Tùng M-TP với single Come My Way, phát hành tối 28/5. Đánh dấu màn hợp tác với rapper Tyga, sản phẩm tiếp tục cho thấy tham vọng quốc tế hóa hình ảnh của nam ca sĩ, đồng thời tạo nên làn sóng thảo luận mạnh mẽ trên mạng xã hội ngay từ thời điểm teaser.

Như thường lệ, mỗi lần Sơn Tùng phát hành sản phẩm đều kéo theo sự chú ý lớn từ công chúng, truyền thông và cộng đồng người hâm mộ. Dù ý kiến khen chê luôn song hành, sức nóng truyền thông của nam ca sĩ vẫn tạo cảm giác “phát súng mở màn” cho mùa nhạc mới của Vpop.

Cùng ngày 28/5, Phí Phương Anh phát hành MV Vốn đã quen một mình. Việc lựa chọn thời điểm trùng với Sơn Tùng M-TP khiến nữ ca sĩ nhanh chóng được nhắc tên trong các cuộc bàn luận về mức độ cạnh tranh trên đường đua nhạc Việt.

Ở địa hạt rap/hip-hop, Binz trở lại với album Gặp lại, phát hành ngày 24/5. Đây là album đầu tay của nam rapper sau thời gian dài hoạt động và được giới thiệu như dự án mang tính tự sự, kết nối nhiều trạng thái cảm xúc trong hành trình nghệ thuật. Việc đầu tư album thay vì single tiếp tục phản ánh xu hướng nghệ sĩ Việt trở lại với các dự án âm nhạc quy mô hơn sau thời kỳ chạy theo những bản hit ngắn hạn.

Trong khi đó, em xinh 52Hz phát hành Take me back ngày 28/5, tiếp tục khai thác màu sắc cảm xúc quen thuộc với phần âm nhạc nhẹ nhàng, tự sự. Việc đồng thời góp mặt trong EP của Noo Phước Thịnh giúp tên tuổi 52Hz có thêm độ phủ trên đường đua âm nhạc.

Chi Pu cũng khởi động album đầu tay bằng ca khúc Tin được không kết hợp Amber Liu, sau thời gian mở rộng hoạt động quốc tế. Sau hiệu ứng từ Tỷ tỷ đạp gió tại Trung Quốc cùng các hoạt động thời trang, giải trí đa lĩnh vực, màn trở lại âm nhạc của Chi Pu tiếp tục thu hút sự tò mò. Khán giả thắc mắc liệu nữ ca sĩ làm được gì khi hợp tác với ngôi sao quốc tế đình đám?

Điểm chung dễ nhận thấy là phần lớn nghệ sĩ đều lựa chọn cuối quý II, đầu mùa hè để tung sản phẩm, thời điểm được xem là “khung giờ vàng” của thị trường giải trí khi nhu cầu thưởng thức âm nhạc, sự kiện và hoạt động biểu diễn tăng mạnh.

Nếu vài tháng trước Vpop bị nhận xét thiếu những sản phẩm tạo hiệu ứng đại chúng đủ lớn, thì sự trở lại liên tiếp của Sơn Tùng M-TP, Binz, Chi Pu, Phí Phương Anh hay 52Hz mang đến cảm giác cuộc đua sôi động.

Giữa làn sóng ồ ạt trở lại, sự chú ý đổ dồn về Noo Phước Thịnh. Sau nhiều năm gần như đứng ngoài cuộc cạnh tranh gay gắt của Vpop, “hoàng tử Vpop” một thời liệu có thể tái khẳng định vị thế giữa thế hệ nghệ sĩ trẻ đang lên?

Những giải đấu, trận đấu bóng đá hấp dẫn sẽ có trong lịch thi đấu bóng đá hôm nay và ngày mai được cập nhật mới nhất, chính xác nhất.

Lịch thi đấu bóng đá Ngoại hạng Anh 2025/2026 mới nhất

Cập nhật lịch thi đấu bóng đá Ngoại Hạng Anh 2025/2026 bắt đầu diễn ra từ 8/2025 tới 5/2026.

Bấm xem >>

Sáng 30.5, tại xã Bình Tuyển, tỉnh Phú Thọ, T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam phối hợp với Công ty TNHH TCP Việt Nam tổ chức khai mạc Giải Bóng đá nam Thanh niên công nhân năm 2026.

Đây là hoạt động khởi đầu cho Ngày hội "Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực" năm 2026, chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.

Sân chơi bổ ích

Trong ngày 30.5, các trận vòng sơ loại Giải bóng đá Thanh niên công nhân được tổ chức từ sáng đến chiều, thu hút đông đảo đội bóng tham gia. Các đội bóng thi đấu theo hình thức loại trực tiếp để chọn ra đội vô địch, đội nhì và đội ba của giải.

ẢNH: ĐÔNG HẢI

Là cầu thủ đại diện cho Công ty Cosonic tham gia giải, anh Nguyễn Đức Mạnh không giấu được sự phấn khởi và háo hức. Anh Mạnh chia sẻ, bản thân anh cũng như toàn thể anh em trong công ty đều mang trong mình tâm trạng vô cùng náo nức khi được góp mặt tại một giải đấu phong trào có quy mô lớn và bài bản dành riêng cho giới công nhân viên.

ẢNH: ĐÔNG HẢI

Đánh giá về ý nghĩa của giải đấu, anh Mạnh khẳng định đây thực sự là một sân chơi vô cùng bổ ích. Ngày hội bóng đá không chỉ giúp người lao động rèn luyện nâng cao sức khỏe, mang lại tinh thần sảng khoái sau những giờ làm việc vất vả, mà còn quan trọng hơn cả là tạo ra cơ hội giao lưu tuyệt vời. Qua những đường bóng trên sân, sự thấu hiểu, tình anh em và tinh thần đoàn kết của tập thể người lao động công ty ngày càng được thắt chặt.

Khơi dậy tinh thần tham gia phong trào của thanh niên

Chia sẻ về ý nghĩa của Ngày hội thanh niên công nhân và giải thể thao do T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam phối hợp TCP Việt Nam lựa chọn tổ chức tại địa phương, anh Nguyễn Việt Hà, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đoàn xã Bình Tuyển (tỉnh Phú Thọ), đã bày tỏ niềm phấn khởi và đánh giá cao những giá trị thiết thực mà chương trình mang lại.

Theo anh Hà, Bình Tuyển là địa phương có lực lượngTrẻ đông đảo với hơn 5.000 đoàn viên, thanh niên, trong đó thanh niên công nhân chiếm một tỷ lệ không nhỏ. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền và Đoàn thanh niên xã luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lực lượng này thông qua các hoạt động như: thăm hỏi dịp Tết Nguyên đán, tổ chức hoạt động thể dục thể thao, chăm sóc sức khỏe và chăm lo cho con em công nhân. Do đó, việc một sự kiện quy mô lớn của T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam được tổ chức ngay tại xã là một cú hích tinh thần rất lớn.

ẢNH: ĐÔNG HẢI

"Đây là dịp thể hiện rõ nét nhất vai trò đồng hành của tổ chức Đoàn, Hội với lực lượng thanh niên công nhân, nhất là những bạn đang làm việc tại các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn xã", anh Hà khẳng định.

Anh Hà nhìn nhận, thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao sôi nổi của ngày hội, chương trình không chỉ tạo ra một sân chơi lành mạnh sau những giờ làm việc căng thẳng, mà còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và tích cực tham gia các phong trào chung của thanh niên công nhân.

Khác với những báo cáo học thuật, đồ án tốt nghiệp của sinh viên ngành Thiết kế đồ họa Trường Cao đẳng FPT Polytechnic đang mở ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: Lấy di sản văn hóa làm chất liệu sáng tạo.

Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, đòi hỏi cấp thiết nguồn nhân lực chất lượng cao thấu hiểu bản sắc dân tộc để sáng tạo, trọng tâm là tích hợp văn hóa truyền thống vào 6 lĩnh vực chính: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, phần mềm/trò chơi, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa. Tại FPT Polytechnic, định hướng này được sinh viên hiện thực hóa qua những dự án tốt nghiệp có tính ứng dụng cao.

Các đồ án giờ đây không chỉ là bài tập tốt nghiệp mà được sáng tạo như những sản phẩm truyền thông – văn hóa thực thụ. Sinh viên vừa vận dụng kiến thức chuyên môn, vừa kể lại câu chuyện di sản bằng những ngôn ngữ sáng tạo mới mẻ, từ phim ngắn, boardgame cho đến thiết kế không gian.

Làm mới chất liệu dân gian bằng hình khối

Thay vì lựa chọn các đề tài thuần túy, mỗi dự án đi sâu vào khai thác chất liệu văn hóa, kết hợp giữa bảo tồn di sản và tư duy kinh tế, biến bản sắc thành "tài sản". Có thể kể đến: Thôn Quỷ Dạ - bộ thẻ trò chơi boardgame mang phong cách chibi kết hợp chất liệu dân gian truyền thống từ tranh Hàng Trống; bộ game 2D "Tìm mình tìm mẹ" mô phỏng sự tích truyện dân gian Việt Nam, dự án thiết kế nội ngoại thất cho "Bảo tàng Thư pháp Mặc tình" từ khai thác góc cạnh chiều sâu kiến trúc nhà cổ Việt Nam…

Nổi bật, tựa game giải đố 2D "Tìm mình tìm mẹ" với cốt truyện mô phỏng tích truyện dân gian Việt Nam "Cây Vú Sữa" đưa người chơi vào vai Nguyễn An - một cậu bé hồn nhiên và nghịch ngợm bước vào hành trình đi tìm mẹ xuyên qua bốn miền cảm xúc: Hỉ, Nộ, Ái, Ố. Để nâng cao trải nghiệm game, nhóm còn thiết lập AI vào tính cách mỗi nhân vật, tạo thành những nhân vật ảo, để người chơi tự do trò chuyện, tìm manh mối của người mẹ.

Ngoài ra, các sinh viên cũng không giới hạn dư địa sáng tạo ở trên các loại hình sân khấu điện ảnh, âm nhạc, đặt người xem trong không gian văn hóa đầy ắp cảm xúc và tinh thần Việt. Đơn cử, tại Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở Quy Nhơn, một nhóm sinh viên có hướng đi mới mẻ khi làm phim lan tỏa nghệ thuật tuồng Nam Trung Bộ. Đinh Như Phương Uyên - Sinh viên ngành Thiết kế Đồ họa, FPT Polytechnic cơ sở Quy Nhơn chia sẻ, văn hóa di sản đang được giới trẻ đặc biệt quan tâm và sẵn sàng chi tiền để sở hữu những sản phẩm đại diện cho văn hóa, cội nguồn của các bạn. Đồ án như một cách để nhóm lan tỏa giá trị lịch sử và thử nghiệm tiềm năng kinh tế của các sản phẩm sáng tạo. Uyên kỳ vọng khi đủ tiềm lực, nhóm có thể tạo ra các tác phẩm có bản sắc và bản quyền tới thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của giới trẻ trong và ngoài nước.

Ở chiều sáng tạo khác, nhóm sinh viên FPT Polytechnic cơ sở Hà Nội đã ứng dụng tròn trịa những góc cạnh chiều sâu kiến trúc Việt trong các đồ án thiết kế nội ngoại thất công trình "Bảo tàng thư pháp Mặc tình". Sự chỉn chu và tỉ mỉ trong từng đường nét đã giúp sinh viên chinh phục hội đồng chuyên môn bằng những màn phản biện ấn tượng, đồng thời thuyết phục các đại diện doanh nghiệp ngỏ lời "chiêu mộ" ngay tại sự kiện.

Giao thoa giữa "kiếm tiền" và "lan tỏa bản sắc"

Những thành quả sáng tạo của thế hệ sinh viên nghề cho thấy tín hiệu tích cực đối với ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam. Qua mỗi tỉnh thành, mỗi sinh viên lại mang đến một sắc màu bản địa không trộn lẫn.

Trước thực tế các đồ án tốt nghiệp của sinh viên được doanh nghiệp đánh giá cao và ưu tiên tuyển dụng, giảng viên Nguyễn Thị Vân Anh, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cơ sở Hà Nội không giấu được niềm xúc động. Theo bà Vân Anh, "sinh viên đã có những nhận thức sáng tạo về việc đưa các chất liệu văn hóa vào sản phẩm. Nhờ đó, các em mang đến dấu ấn cá nhân sáng tạo trong hoạt động thực tế tại doanh nghiệp, thay vì những đóng góp bề mặt, thiếu chiều sâu. Điều này cũng cho thấy bước đi đúng đắn của toàn hệ thống Cao đăng FPT Polytechnic khi nhà trường luôn thúc đẩy nâng cấp quy trình thực hành, giúp cho sinh viên có thời gian nghiên cứu thực địa, qua đó mở rộng khả năng quan sát, phản hồi, hiệu chỉnh, đánh thức cảm quan thẩm mỹ và khả năng diễn tả cái đẹp của các em".

Có thể thấy, khi đồ án tốt nghiệp trở thành "không gian sáng tạo văn hóa", sinh viên không chỉ có chiều sâu thực hành mà còn tích cực bảo tồn di sản theo cách riêng của mình. Đây cũng là hướng đi đầy triển vọng đặt nền móng sáng tạo cho ngành công nghiệp văn hóa trong tương lai, nơi AI khó có thể thay thế, bởi con người mới thực sự thấu hiểu và tạo ra giá trị khác biệt từ cội nguồn văn hóa.

Học sinh tiểu học đọc sách tại Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 tại Đường sách TPHCM (ẢNH: DŨNG PHƯƠNG)

Viết cho các em bằng ngôn ngữ của thời đại

Tại tọa đàm Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ vừa được tổ chức tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng thiếu nhi chưa bao giờ quay lưng với nghệ thuật.

Theo TS Trịnh Đặng Nguyên Hương, Viện Văn học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), trẻ em ngày càng ít đọc sách không phải vì thiếu tác phẩm hay mà chủ yếu do các em thiếu những “khoảng trống” để đọc. Như với nhiều em, sau giờ học còn phải tham gia lớp kỹ năng, ngoại ngữ hoặc học thêm, quỹ thời gian còn lại rất hạn hẹp, thường sẽ được đáp ứng bằng việc sử dụng các thiết bị công nghệ như điện thoại thông minh và máy tính bảng.

Điều đó phần nào đã thu hẹp khoảng không dành cho các hoạt động nghệ thuật truyền thống như đọc sách, xem sân khấu, nhạc kịch hay thưởng thức âm nhạc.

Nhìn rộng hơn, bên cạnh thách thức về thói quen tiếp nhận, nghệ thuật thiếu nhi hiện nay còn gặp rào cản từ cách tiếp cận của người lớn trong sáng tác. Một thời gian dài, nhiều tác phẩm mang danh “viết cho thiếu nhi” nhưng lại là thiếu nhi của thời tác giả, cách nay có khi đã hơn nửa thế kỷ, hoàn toàn xa lạ với các em hôm nay.

Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm khác vẫn đi theo tư duy cũ, xem trẻ em là đối tượng tiếp nhận những bài học đạo đức có sẵn với cách kể chuyện mang tính áp đặt. Điều này đã tạo nên khoảng cách giữa tác phẩm với bạn đọc nhỏ tuổi, nhất là khi các em hôm nay lớn lên trong môi trường mở, tiếp nhận thông tin nhanh và có nhu cầu thể hiện quan điểm cá nhân từ rất sớm.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên, Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng, cho biết, văn học thiếu nhi phải luôn được cập nhật, làm mới để phù hợp với tâm tư và thế giới quan của trẻ em hôm nay. Điều các em cần là những câu chuyện tạo được sự đồng cảm và gần với trải nghiệm thực tế.

Những tác phẩm mới như truyện vừa 100 cái chân của Nguyễn Ngọc Thuần, Yersin - Khúc hát cá Ông của Tạ Huy Long hay loạt phim hoạt hình Wolfoo... cho thấy nghệ thuật thiếu nhi đang ngày càng mở rộng về hình thức thể hiện. Những tác phẩm thành công trong việc hấp dẫn khán giả phải có cách kể mới đi cùng với chiều sâu cảm xúc, sự gần gũi với thế giới của các em.

Cùng trong xu hướng này, âm nhạc cũng đang tìm cách làm mới để tiếp cận khán giả nhỏ tuổi. Vừa qua, ca sĩ Tùng Dương kết hợp cùng giọng ca nhí Xệ Xệ thực hiện MV Có Bác trong tim, với cách thể hiện hiện đại trên nền cảm hứng từ ca khúc Như có Bác trong ngày đại thắng (nhạc sĩ Phạm Tuyên).

Cách tiếp cận mới này cho thấy những giá trị quen thuộc hoàn toàn có thể đến gần trẻ em hôm nay thông qua những ngôn ngữ nghệ thuật phù hợp.

Thiếu nhi sáng tạo cho thiếu nhi

Bên cạnh sáng tác cho thiếu nhi của những tác giả trưởng thành, thời gian qua, nhiều tác giả nhỏ tuổi cũng đã trở thành chủ thể sáng tạo với góc nhìn và tiếng nói riêng.

Không gian đọc sách cho thiếu nhi tại Nhà sách Fahasa Tân Định (TPHCM) (ẢNH: HỒ SƠN)

Ở tuổi 16, Nguyễn Đăng Hải Nam gây chú ý với bộ tranh Việt Nam qua nét vẽ của Hải Nam với góc nhìn giàu cảm xúc về văn hóa, quê hương và ký ức.

Trong mùa Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn 2026, nhiều tác giả nhỏ tuổi đã tạo dấu ấn mạnh mẽ với ban giám khảo, như Nguyễn Minh Quân (11 tuổi) với bộ tranh Tiếng nói đại dương; Vũ Ngọc Diệp (11 tuổi) với bản thảo tập thơ Bác sách bụng to; Lê Nhã Uyên (10 tuổi) với Những câu chuyện về công tử mơ mộng… Mẹ của Nhã Uyên chia sẻ: Ban đầu, cháu tham gia như một sân chơi cho tác giả nhỏ tuổi, nhưng sau khi có giải, cháu có thêm động lực để cầm bút, còn chúng tôi có thêm quyết tâm hỗ trợ con trên con đường sáng tác.

TS Trịnh Đặng Nguyên Hương khẳng định: “Khác với nhiều thể loại văn học khác, văn học thiếu nhi là một địa chỉ kép, nơi cả trẻ em và người lớn đều có thể tìm về. Những tác phẩm thiếu nhi không chỉ nuôi dưỡng sự hồn nhiên mà còn chuyển tải các giá trị văn hóa tinh thần giữa các thế hệ”.

Thể hiện sự đồng cảm với nhận định trên, nhà thơ Trần Đăng Khoa cho rằng: “Văn học, nghệ thuật thiếu nhi giữ vai trò đặc biệt bởi đây là lĩnh vực trực tiếp bồi đắp tâm hồn và khả năng cảm thụ cái đẹp của thế hệ trẻ”.

Để nghệ thuật thiếu nhi thật sự sống được trong đời sống hôm nay, đòi hỏi sự đa dạng trong cách sáng tạo và tiếp cận bạn đọc. Các cây bút trưởng thành với vốn sống, kinh nghiệm và chiều sâu nghề nghiệp dù giữ vai trò quan trọng, nhưng những tiếng nói hồn nhiên, gần gũi từ các tác giả trẻ, nhỏ tuổi cũng mang đến góc nhìn mới mẻ về thế giới tuổi thơ hôm nay.

Khi nhiều thế hệ cùng tham gia sáng tác, văn học nghệ thuật thiếu nhi sẽ có thêm cơ hội chạm đến nhu cầu đọc, nhu cầu cảm thụ và khát khao đồng cảm của các em trong thời đại mới.

VĨNH XUÂN

Gắn kết chiến lược Việt Nam-Singapore trong một ASEAN thịnh vượng

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Singapore từ ngày 29-31/5 được đánh giá là có ý nghĩa hết sức quan trọng và diễn ra rất đúng thời điểm. Trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại Singapore, Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu và Tiến sĩ Mohamed Effendy B Abdul Hamid, Giảng viên cao cấp ngành Nghiên cứu Đông Nam Á, Đại học Quốc gia Singapore (NUS), đều cho rằng chuyến thăm không chỉ tạo sức bật cho quan hệ Việt Nam-Singapore mà còn góp phần đảm bảo Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vẫn là một nhân tố vững mạnh, thống nhất và không thể thiếu trên trường quốc tế.

Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Singapore, trả lời phỏng vấn TTXVN liên quan đến Đối thoại Shangri-La 2026. Ảnh: Việt Dũng/PV TTXVN tại Singapore

Trong bối cảnh biến động địa chính trị hiện nay, vấn đề đặt ra đối với mỗi nước không đơn thuần là làm sao để phát triển, mà là làm sao để chống chịu khi những tình huống phức tạp của khu vực và thế giới xảy ra. Yêu cầu đó buộc các nước phải mở rộng hợp tác và tìm hiểu khái niệm về gắn kết chiến lược. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, gắn kết chiến lược tức là chia sẻ 3 điểm.

Thứ nhất, Việt Nam và Singapore chung tầm nhìn về khu vực và tương lai. Hai nước rất đồng nhất về quan điểm trong quan hệ với Trung Quốc và Mỹ cũng như với các nước khác, về xây dựng Đông Nam Á, châu Á thịnh vượng, phồn vinh và đặc biệt chú trọng luật quốc tế về hàng hải, an ninh. Hai nước đều phụ thuộc rất cao vào thương mại quốc tế và đầu tư nước ngoài, qua đó chia sẻ với nhau về tầm nhìn.

Thứ hai, Việt Nam và Singapore có khả năng cộng hưởng rất lớn vì Việt Nam có nguồn lực, động lực và có động năng rất tốt, trong khi Singapore đã trở thành mẫu hình phát triển. Vì vậy, hai bên kết hợp với nhau chắc chắn tạo ra những giá trị rất lớn.

Thứ ba, hai nước đều chủ trương xây dựng quan hệ gắn kết sâu từ hàng hải, hàng không, đào tạo nguồn nhân lực, đến năng lượng, dự trữ năng lượng, an ninh quốc gia, tạo ra sự thông thương để làm tiền đề cho một nền kinh tế Đông Nam Á thống nhất vào năm 2050, tức là Việt Nam với Singapore sẽ tiến trước. Hướng tới năm 2045, Việt Nam trở thành nền kinh tế phát triển, hai nước gắn kết với một thể chế chiến lược cao hàng đầu thế giới. Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, đây cũng là điểm đặc sắc trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore.

Để đảm bảo an ninh, ổn định và phát triển bền vững, điều tối quan trọng là ASEAN phải củng cố vai trò "điểm tựa ổn định" trong bối cảnh môi trường toàn cầu ngày càng bất ổn. Theo Tiến sĩ Mohamed Effendy, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore đã góp phần thực hiện điều đó. Chuyến thăm mở ra một kỷ nguyên mới trong hợp tác song phương, vượt ra ngoài các cuộc thảo luận thương mại truyền thống, cho thấy việc giải quyết những vấn đề quan trọng đòi hỏi sự phối hợp chiến lược sâu rộng hơn. Tiến sĩ Mohamed Effendy khẳng định bằng cách đồng bộ hóa nỗ lực, Việt Nam và Singapore không chỉ bảo vệ lợi ích quốc gia của mình mà còn tích cực đảm bảo ASEAN vẫn là một nhân tố vững mạnh, thống nhất và không thể thiếu trên trường quốc tế.

Đỗ Vân (TTXVN)

Những phát triển gần đây tại Đại học Tel Aviv đang thu hút sự chú ý vào vị thế dẫn đầu về công nghệ của Israel. Nhà trường đã đẩy mạnh nghiên cứu về sợi quang và đổi mới công nghệ hình ảnh, tạo ra tiếng vang lớn trên trường quốc tế.

Tờ Jerusalem Post đã có bài viết vào ngày 9 tháng 9 năm 2025, nhấn mạnh những bước đột phá này. Đại học Tel Aviv không chỉ là một trung tâm nghiên cứu đơn thuần, mà đang nhanh chóng trở thành nguồn lực thực tiễn cho các giải pháp ứng dụng trong công nghiệp. Sự kết hợp giữa năng lực học thuật xuất sắc và khoa học thực hành đang đưa Đại học Tel Aviv lên vị trí hàng đầu trong quá trình chuyển đổi công nghệ toàn cầu.

Đại học Tel Aviv: Ngôi sao đang lên trong công nghệ sợi quang

Cơ sở hạ tầng nghiên cứu tại Đại học Tel Aviv đạt tiêu chuẩn hàng đầu, với tầm nhìn chiến lược từ ban lãnh đạo. Trường đã đạt được những bước tiến lớn trong lĩnh vực sợi quang – nền tảng của các mạng truyền thông hiện đại và nhiều hệ thống hình ảnh đa dạng. Các đội ngũ nghiên cứu tại đây đang tái định hình cách công nghệ dựa trên ánh sáng có thể thúc đẩy cả hoạt động nghiên cứu lẫn sản phẩm thực tế.

Mối liên hệ giữa sợi quang và công nghệ hình ảnh

Mọi người thường nghĩ sợi quang chỉ là cáp internet tốc độ cao, nhưng vai trò của nó còn lớn hơn nhiều. Các nhà nghiên cứu tại đại học đang tìm ra những cách mới để ứng dụng sợi quang vào công nghệ hình ảnh độ chính xác cao, tác động đến nhiều lĩnh vực từ chẩn đoán y tế đến khảo sát hàng không vũ trụ. Họ đang phát triển các kỹ thuật giúp thu nhận hình ảnh sắc nét hơn trong những điều kiện khắc nghiệt, mang lại những thay đổi lớn cho y tế và công nghiệp.

Kết nối tri thức học thuật và ứng dụng công nghiệp

Điểm khác biệt của Đại học Tel Aviv nằm ở cách họ kết nối lý thuyết và thực tiễn. Giảng viên, các startup và lãnh đạo ngành công nghiệp cùng hợp tác để đưa những khám phá từ phòng thí nghiệm ra thị trường thực tế. Việc thúc đẩy nghiên cứu sợi quang và hình ảnh giúp nâng cao vị thế của Israel trong khoa học và công nghệ toàn cầu, đồng thời mở ra cánh cửa cho các công nghệ thương mại mới.

Các lĩnh vực đột phá tiềm năng

Nghiên cứu tại Đại học Tel Aviv có thể cải thiện kết nối kỹ thuật số, hỗ trợ các thủ tục y tế ít xâm lấn và nhiều ứng dụng khác. Các lĩnh vực bao gồm:

• Chẩn đoán hình ảnh y tế: Các thiết kế sợi quang mới có thể dẫn đến việc chẩn đoán chính xác hơn và ít xâm lấn hơn.
• Viễn thông: Truyền dữ liệu nhanh và hiệu quả hơn bằng tín hiệu ánh sáng tiên tiến.
• Kiểm tra công nghiệp: Hình ảnh sắc nét hơn giúp kiểm soát chất lượng tốt hơn trong các nhà máy.
• Quốc phòng và An ninh: Giải pháp hình ảnh nhẹ và bền cho giám sát và trinh sát.
• Thám hiểm không gian: Hệ thống sợi quang nhỏ gọn để chụp ảnh chi tiết vũ trụ.

Sức mạnh của sự hợp tác liên ngành

Tiến bộ tại Đại học Tel Aviv đến từ sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà vật lý, kỹ sư, chuyên gia khoa học máy tính và y tế. Sự kết hợp kiến thức này đảm bảo những bước đột phá về sợi quang có thể giải quyết các vấn đề thực tế trong nhiều ngành nghề khác nhau. Đây là cách tiếp cận cộng tác giúp thúc đẩy sự đổi mới liên tục.

Tầm nhìn tương lai

Công nghệ sợi quang và hình ảnh đang kết hợp với nhau tạo nên những tiềm năng to lớn trong khoa học và công nghiệp. Đại học Tel Aviv đang đứng vững như một động lực chính cho sự chuyển đổi này. Với sự kết hợp giữa tư duy học thuật khắt khe và giải quyết vấn đề thực tế, trường đại học này đang góp phần thắp sáng con đường hướng tới một thế giới thông minh và kết nối hơn.

Nguồn bài viết gốc: Khám phá tình cờ có thể cách mạng hóa máy tính, máy ảnh và cảm biến

Vũ trụ là tâm điểm của tin tức khoa học tuần này. NASA đã công bố những bước đi tiếp theo trong kế hoạch xây dựng căn cứ thường trực trên Mặt trăng, dù thông tin này phần nào bị lu mờ bởi vụ nổ ngoạn mục của tên lửa New Glenn thuộc Blue Origin, vốn được dự kiến để vận chuyển thiết bị cho các sứ mệnh Mặt trăng của NASA.

Ba sứ mệnh không người lái dự kiến diễn ra vào cuối năm nay sẽ sử dụng các công ty tư nhân để vận chuyển hàng hóa lên bề mặt Mặt trăng, mở đường cho sự trở lại của các phi hành gia vào năm 2028. Tuy nhiên, một số chuyên gia tỏ ra hoài nghi về lộ trình đầy tham vọng của NASA, đặc biệt là sau vụ nổ tên lửa của Blue Origin trong quá trình thử nghiệm "đốt nóng" (hotfire), điều có khả năng dẫn đến sự chậm trễ đáng kể.

Trong các tin tức vũ trụ khác, Ganymede - mặt trăng lớn nhất hệ Mặt trời - được cho là đang nóng dần lên do một quá trình bí ẩn liên quan đến từ trường kỳ lạ của sao Mộc. Ngoài ra, một hiệu ứng bất ngờ đang làm bầu khí quyển sao Hỏa bị nén lại như kem đánh răng, và những vệt lạ trên bề mặt sao Kim đang khiến các nhà khoa học đau đầu.

Không chỉ vậy, chúng tôi đã đưa tin về bí ẩn của các hành tinh "JuMBO" gây tranh cãi do kính viễn vọng James Webb phát hiện, cùng với đó là sự khám phá ra một lỗ đen "trần trụi" nặng hơn cả thiên hà chủ của nó.

Bạn cũng có thể chiêm ngưỡng hình ảnh đầy ấn tượng về một thiên thạch rực sáng màu xanh lục phát nổ phía trên ngọn núi lửa đang phun trào ở Philippines.

Trí tuệ nhân tạo (AI) lượng tử lai có thể giải quyết các câu hỏi mà mô hình cơ bản không làm được

Các nhà nghiên cứu đã huấn luyện một mô hình AI bằng máy tính lượng tử của IBM và nó đã trả lời đúng những câu hỏi mà mô hình cơ bản không thể xử lý. Các chatbot AI ngày nay thường xuyên mắc lỗi. Để tăng độ chính xác, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) trước đây phải tăng kích thước, sử dụng nhiều tham số hơn và tiêu tốn nhiều thời gian tính toán hơn. Giờ đây, các nhà khoa học đã tìm ra cách vượt qua sự đánh đổi này bằng cách tích hợp thành phần điện toán lượng tử vào AI.

Kết quả cho thấy sự sụt giảm nhỏ trong điểm số perplexity (được dùng để định lượng những lỗi mà LLM mắc phải khi dự đoán mã thông báo tiếp theo) và sự cải thiện trong việc trả lời các câu hỏi so với mô hình cơ bản.

Hiện tượng lệch múi giờ (Jet lag) là gì và làm thế nào để tránh?

Nếu bạn đã từng thực hiện những chuyến bay dài, bạn có thể biết cảm giác mệt mỏi của việc lệch múi giờ kéo dài nhiều ngày sau khi đến một vùng thời gian mới. Vậy điều gì đang xảy ra trong cơ thể chúng ta gây ra hiện tượng này và liệu nó có thể ngăn ngừa được không?

"Sông băng Ngày tận thế" của Nam Cực dự kiến sẽ mất thềm băng trong năm nay

Sông băng Thwaites ở Nam Cực được gọi là "Sông băng Ngày tận thế" vì sự sụp đổ của nó có thể làm mực nước biển toàn cầu dâng cao thêm 65 cm và gây ngập lụt các cộng đồng ven biển trên toàn thế giới. Tuần này, các báo cáo cho thấy một thềm băng quan trọng đang bảo vệ sông băng này dự kiến sẽ tan rã trong năm nay. Mặc dù các nhà khoa học chưa đưa ra mốc thời gian chính xác cho sự sụp đổ của toàn bộ sông băng Thwaites, nhưng họ cho rằng điều đó sẽ không xảy ra ngay lập tức, giúp người dân ở các thành phố như New York, Boston và Miami có thêm thời gian để cân nhắc việc di chuyển sâu vào đất liền.

Tin tức khoa học đáng chú ý khác

— Các nhà hóa học tạo ra "áo giáp nước" giúp ngăn vết bẩn và vi khuẩn bám vào quần áo.

— Kho báu vàng 1.200 năm tuổi được phát hiện ở Ả Rập Xê Út, có thể đã được một người hành hương thời trung cổ chôn giấu.

— Nghiên cứu cho thấy người La Mã và Viking để lại rất ít dấu vết di truyền trong quá trình chiếm đóng nước Anh.

— Chẩn đoán: Các vết phát ban hình roi xuất hiện trên lưng một phụ nữ sau khi cô ăn nấm hương.

— Một thử nghiệm mới có thể phát hiện những người có nguy cơ bị thiếu máu bằng cách chụp ảnh nhãn cầu, không cần dùng kim tiêm.

— Việc sửa chữa các thiết bị cá nhân trở nên khó khăn vì những lệnh cấm bắt nguồn từ nỗi lo sợ của Hollywood đối với việc quay băng video.

Tiêu điểm khoa học: Cuộc chiến khiến cuộc khủng hoảng nước ở Iran lên đến đỉnh điểm

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel không chỉ gây ra chi phí quân sự mà còn ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng thiết yếu và giá năng lượng. Một trong những hậu quả ít được công khai là tác động đến hệ thống nước của Iran, vốn đã suy sụp trước khi cuộc chiến hiện tại bắt đầu.

Tin khoa học qua hình ảnh: Sao Hỏa trông có màu xanh lam trong những hình ảnh siêu thực từ tàu vũ trụ Psyche

Bức ảnh chụp bề mặt sao Hỏa với sắc xanh lam được tàu vũ trụ Psyche của NASA ghi lại khi nó bay cách bề mặt hành tinh này khoảng 4.609 km vào ngày 15 tháng 5. Hình ảnh này được chụp để thử nghiệm các camera đa phổ trước khi tàu đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào năm 2029. Quá trình xử lý màu sắc nâng cao đã tiết lộ các dải trầm tích khoáng sản ẩn giấu, tạo nên sắc xanh lam độc đáo này.

Sáng 30.5, tại xã Bình Tuyển, tỉnh Phú Thọ, T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam phối hợp với Công ty TNHH TCP Việt Nam tổ chức khai mạc Giải bóng đá nam Thanh niên công nhân năm 2026.

Đây là hoạt động khởi đầu cho Ngày hội "Thanh niên công nhân - Lan tỏa năng lượng tích cực" năm 2026, chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.

Sân chơi bổ ích

Trong ngày 30.5, các trận vòng sơ loại Giải bóng đá Thanh niên công nhân được tổ chức từ sáng đến chiều, thu hút đông đảo đội bóng tham gia. Các đội bóng thi đấu theo hình thức loại trực tiếp để chọn ra đội vô địch, đội nhì và đội ba của giải.

ẢNH: ĐĂNG HẢI

Là cầu thủ đại diện cho Công ty Cosonic tham gia giải, anh Nguyễn Đức Mạnh không giấu được sự phấn khởi và háo hức. Anh Mạnh chia sẻ, bản thân anh cũng như toàn thể anh em trong công ty đều mang trong mình tâm trạng vô cùng náo nức khi được góp mặt tại một giải đấu phong trào có quy mô lớn và bài bản dành riêng cho giới công nhân viên.

ẢNH: ĐĂNG HẢI

Đánh giá về ý nghĩa của giải đấu, anh Mạnh khẳng định đây thực sự là một sân chơi vô cùng bổ ích. Ngày hội bóng đá không chỉ giúp người lao động rèn luyện nâng cao sức khỏe, mang lại tinh thần sảng khoái sau những giờ làm việc vất vả, mà quan trọng hơn cả là tạo ra cơ hội giao lưu tuyệt vời. Qua những đường bóng trên sân, sự thấu hiểu, tình anh em và tinh thần đoàn kết của tập thể người lao động công ty ngày càng được thắt chặt.

Khơi dậy tinh thần tham gia phong trào của thanh niên

Chia sẻ về ý nghĩa của Ngày hội thanh niên công nhân và giải thể thao do T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam phối hợp TCP Việt Nam lựa chọn tổ chức tại địa phương, anh Nguyễn Việt Hà, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đoàn xã Bình Tuyển (tỉnh Phú Thọ), đã bày tỏ niềm phấn khởi và đánh giá cao những giá trị thiết thực mà chương trình mang lại.

Theo anh Hà, Bình Tuyển là địa phương có lực lượng tuổi trẻ đông đảo với hơn 5.000 đoàn viên, thanh niên, trong đó thanh niên công nhân chiếm một tỷ lệ không nhỏ. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền và Đoàn thanh niên xã luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lực lượng này thông qua các hoạt động như: thăm hỏi dịp Tết Nguyên đán, tổ chức hoạt động thể dục thể thao, chăm sóc sức khỏe và chăm lo cho con em công nhân. Do đó, việc một sự kiện quy mô lớn của T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam được tổ chức ngay tại xã là một cú hích tinh thần rất lớn.

ẢNH: ĐĂNG HẢI

"Đây là dịp thể hiện rõ nét nhất vai trò đồng hành của tổ chức Đoàn, Hội với lực lượng thanh niên công nhân, nhất là những bạn đang làm việc tại các doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn xã", anh Hà khẳng định.

Anh Hà nhìn nhận, thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao sôi nổi của ngày hội, chương trình không chỉ tạo ra một sân chơi lành mạnh sau những giờ làm việc căng thẳng, mà còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và tích cực tham gia các phong trào chung của thanh niên công nhân.

Chúng ta nên đọc sách như thế nào?

— Virginia Woolf

Vào thời khắc muộn màng này của lịch sử thế giới, sách có thể được tìm thấy ở hầu hết mọi căn phòng trong nhà—trong phòng trẻ em, trong phòng khách, trong phòng ăn, trong nhà bếp. Nhưng ở một số ngôi nhà, chúng tụ tập đông đảo đến mức người ta phải dành riêng cho chúng một căn phòng—phòng đọc sách, thư viện, thư phòng. Hãy tưởng tượng rằng chúng ta hiện đang ở trong một căn phòng như vậy; rằng đó là một căn phòng ngập nắng, với những ô cửa sổ trổ ra một khu vườn, để ta có thể nghe thấy tiếng cây lá xào xạc, tiếng người thợ làm vườn trò chuyện, tiếng lừa kêu, tiếng mấy bà lão tán gẫu bên máy bơm nước—và tất cả những nhịp điệu thường nhật của cuộc sống vẫn đang tiếp diễn theo cái cách ngẫu nhiên, bất quy tắc mà chúng đã trôi qua suốt hàng trăm năm nay. Một cách ngẫu nhiên và bền bỉ hệt như vậy, những cuốn sách đã và đang tề tựu trên các giá sách. Tiểu thuyết, thơ ca, sách lịch sử, hồi ký, từ điển, bản đồ, danh bạ; những cuốn sách in chữ gothic cổ kính và những cuốn sách mới toanh; sách tiếng Pháp, tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh; với đủ mọi hình dáng, kích cỡ và giá trị, được mua cho mục đích nghiên cứu, được mua để giải trí trên một chuyến tàu, được mua bởi những sinh thể lai tạp, với đủ mọi tính khí khác nhau, từ nghiêm túc đến phù phiếm, từ những con người của hành động đến những bậc văn nhân trí giả.

Lúc này, khi tản bộ vào một căn phòng như thế, hẳn người ta sẽ tự hỏi: mình phải đọc những cuốn sách này như thế nào đây? Đâu là cách đúng đắn để bắt đầu? Chúng quá nhiều và quá đa dạng. Sự thèm muốn của mình lại quá đỗi thất thường và đồng bóng. Mình phải làm gì để chắt lọc được niềm vui thú tột cùng từ chúng? Và đó là niềm vui, là lợi ích, hay rốt cuộc là thứ gì mà mình nên tìm kiếm? Tôi sẽ bày tỏ trước các bạn một vài suy nghĩ đã đến với tôi trong một hoàn cảnh như thế này. Nhưng bạn sẽ nhận ra dấu chấm hỏi ở cuối tiêu đề của tôi. Người ta có thể suy ngẫm về việc đọc nhiều chừng nào tùy thích, nhưng sẽ chẳng ai đi đặt ra những đạo luật cho nó. Ở trong căn phòng này, nếu không phải là nơi nào khác, chúng ta được hít thở bầu không khí của sự tự do. Ở đây, kẻ giản đơn hay người uyên bác, đàn ông hay phụ nữ đều bình đẳng như nhau. Bởi mặc dù việc đọc tưởng chừng quá đỗi giản đơn—chỉ là vấn đề biết mặt chữ—nhưng việc liệu có ai hiểu biết tường tận về nó hay không thực sự khó đến mức đáng ngờ. Paris là thủ đô của nước Pháp; Vua John đã ký vào bản Đại Hiến chương Magna Charta; đó là những sự thật; những điều đó có thể được dạy; nhưng làm thế nào để chúng ta dạy người khác cách đọc “Thiên đường đã mất” để thấy rằng đó là một bài thơ vĩ đại, hay "Tess của dòng họ D’Urbervilles" để thấy rằng đó là một cuốn tiểu thuyết hay? Làm thế nào chúng ta tự mình học được nghệ thuật đọc? Không cố gắng đặt ra những đạo luật cho một chủ đề vốn chưa bao giờ bị luật pháp chi phối, tôi sẽ đưa ra một vài gợi ý, hy vọng chúng có thể chỉ cho bạn cách không nên đọc, hoặc kích thích bạn tự suy ngẫm ra những phương pháp tốt hơn của riêng mình.

Và ngay khi bắt đầu tự hỏi mình nên đọc một cuốn sách như thế nào, ta phải đối mặt với thực tế rằng những cuốn sách rất khác nhau; trên giá sách kia có thơ ca, có tiểu thuyết, có tiểu sử; chúng khác nhau hệt như một con hổ khác với một con rùa, một con rùa khác với một con voi. Rõ ràng, thái độ của chúng ta luôn phải thay đổi. Chúng ta phải đòi hỏi những phẩm chất khác nhau từ những cuốn sách khác nhau. Dù nghe có vẻ đơn giản, nhưng người ta luôn cư xử như thể mọi cuốn sách đều cùng chung một loài—như thể trên đời chỉ toàn là rùa, hoặc không có gì ngoài những con hổ. Họ sẽ tức điên lên khi thấy một tiểu thuyết gia đưa Nữ hoàng Victoria lên ngai vàng sớm hơn thời đại thực của bà sáu tháng; nhưng họ lại nhiệt tình ca ngợi một nhà thơ vì đã dạy họ rằng một bông hoa violet có bốn cánh, và một bông cúc hầu như luôn luôn có mười cánh. Bạn sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và tâm trí – thứ vốn dĩ nên được dành cho những mục tiêu xứng đáng hơn – nếu trước khi bắt đầu đọc, bạn cố gắng xác định rõ mình mong đợi những phẩm chất gì ở một tiểu thuyết gia, gì ở một nhà thơ, và gì ở một nhà viết tiểu sử. Con rùa thì nhẵn thín và bóng loáng; con hổ thì khoác một bộ lông màu vàng sọc vằn dày dặn. Những cuốn sách cũng khác biệt như vậy: cuốn này mang trên mình bộ lông dày dặn, cuốn kia lại phơi bày sự nhẵn nhụi, trần trụi.

Đúng vậy; nhưng bất chấp tất cả, vấn đề trong một thư viện không hề đơn giản như ở Thảo Cầm Viên. Những cuốn sách có rất nhiều điểm chung; chúng luôn tràn ra khỏi ranh giới của mình; chúng luôn sinh ra những giống loài mới từ những sự kết hợp tréo ngoe ngoài dự kiến. Thật khó để biết cách tiếp cận chúng, biết chúng thuộc về giống loài nào. Nhưng nếu ta nhớ rằng, khi quay mặt về phía tủ sách, mỗi cuốn sách này đều được viết bởi một ngòi bút đang, dù vô tình hay hữu ý, cố gắng phác họa nên một bố cục, tránh né điều này, chấp nhận điều kia, phiêu lưu vào điều nọ; nếu ta cố gắng theo sát nhà văn trong cuộc thử nghiệm của ông từ từ ngữ đầu tiên cho đến từ ngữ cuối cùng, mà không áp đặt định kiến của ta lên ông, thì ta sẽ có cơ hội lớn để nắm lấy đúng đầu mối của sợi dây.

Để đọc một cuốn sách cho hay, người ta nên đọc nó như thể mình đang viết ra nó. Đừng bắt đầu bằng cách ngồi chễm chệ trên chiếc ghế của ban giám khảo, mà hãy đứng vào vành móng ngựa cùng với kẻ tội đồ. Hãy là người đồng sự của hắn, trở thành kẻ tòng phạm của hắn. Thậm chí, nếu bạn chỉ muốn đơn thuần là đọc sách, hãy bắt đầu bằng việc viết chúng. Bởi điều này chắc chắn là đúng—người ta không thể viết nổi một câu chuyện nhỏ nhặt bình thường nhất, không thể cố gắng miêu tả một sự kiện giản đơn nhất—giả dụ như việc gặp một người ăn mày trên phố—mà không vấp phải những khó khăn mà cả những tiểu thuyết gia vĩ đại nhất cũng từng phải đối mặt. Để có thể nhận thức được, dù là một cách ngắn gọn và sơ sài, những phân loại chính mà các tiểu thuyết gia tự xếp mình vào, hãy tưởng tượng Defoe, Jane Austen và Thomas Hardy sẽ miêu tả cùng một sự kiện—cuộc chạm trán với một người ăn mày trên phố—khác nhau đến thế nào.

Defoe là một bậc thầy về nghệ thuật tự sự. Nỗ lực hàng đầu của ông sẽ là thu gọn câu chuyện của người ăn mày vào một trật tự và sự giản đơn hoàn hảo. Điều này xảy ra trước, điều kia tiếp theo, điều nọ thứ ba. Ông sẽ không nhét vào bất cứ thứ gì, dù hấp dẫn đến mấy, nếu nó làm người đọc mệt mỏi một cách không cần thiết, hoặc làm họ phân tâm khỏi những gì ông muốn họ biết. Ông cũng sẽ khiến ta tin rằng, vì ông là một bậc thầy, không phải của sự lãng mạn hay hài kịch, mà là của nghệ thuật tự sự, nên mọi chuyện xảy ra đều là sự thật. Do đó, ông sẽ cực kỳ chính xác. Chuyện này xảy ra, như ông kể cho chúng ta ở những trang đầu của cuốn ”Robinson Crusoe”, vào ngày mùng 1 tháng Chín. Tinh vi và khéo léo hơn, ông sẽ thôi miên ta vào một trạng thái tin tưởng bằng cách buông lơi một cách tình cờ một sự thật nhỏ bé không cần thiết—chẳng hạn, "một buổi sáng, cha tôi gọi tôi vào phòng, nơi ông đang phải nằm liệt giường vì bệnh gút." Căn bệnh gút của cha ông không hề cần thiết cho câu chuyện, nhưng nó cần thiết cho tính chân thực của câu chuyện, bởi vì bất cứ ai đang nói thật cũng đều sẽ buông thêm vài chi tiết vụn vặt không liên quan như thế mà chẳng cần suy nghĩ. Hơn nữa, ông sẽ chọn một kiểu câu trôi chảy nhưng không quá nhồi nhét, chính xác nhưng không mang tính châm ngôn. Mục đích của ông là phơi bày bản thân sự việc mà không hề bị bóp méo từ góc nhìn của chính ông. Ông sẽ đối mặt trực diện với chủ thể, vuông vức sòng phẳng, không một phút giây chệch hướng để chỉ ra rằng điều này thật bi thảm, hay điều kia thật đẹp đẽ; và mục đích của ông đã đạt được một cách hoàn hảo.

Nhưng đừng lấy một giây nào nhầm lẫn điều đó với mục đích của Jane Austen. Nếu bà gặp một người đàn bà ăn mày, chắc chắn bà cũng sẽ hứng thú với câu chuyện của người đó. Nhưng bà sẽ ngay lập tức nhận ra rằng, vì mục đích của mình, toàn bộ sự kiện này phải được biến đổi. Đường phố, không khí ngoài trời hay những cuộc phiêu lưu chẳng có ý nghĩa gì với bà, về mặt nghệ thuật. Tính cách nhân vật mới là thứ làm bà quan tâm. Ngay lập tức, bà sẽ hô biến người ăn mày thành một quý ông trung niên khá giả thuộc tầng lớp trung lưu thượng lưu, ngồi nhàn nhã bên lò sưởi của mình. Sau đó, thay vì lao thẳng một cách mạnh mẽ và chân thực vào câu chuyện, bà sẽ viết vài đoạn mở bài được nêm nếm khéo léo và chuẩn xác, tóm tắt hoàn cảnh và phác họa tính cách của vị quý ông mà bà muốn ta làm quen. "Hôn nhân, với tư cách là nguồn gốc của sự thay đổi, luôn là điều khó chịu" đối với ông Woodhouse, bà nói. Gần như ngay tức khắc, bà cho rằng tốt nhất là để chúng ta thấy những lời bà nói được chính ngài Woodhouse xác nhận. Ta nghe ông nói. "Tội nghiệp cô Taylor!—Tôi ước gì cô ấy lại ở đây. Thật đáng tiếc khi ông Weston lại từng nghĩ đến cô ấy." Và khi ông Woodhouse đã nói đủ để bộc lộ nội tâm của mình, bà mới thấy đã đến lúc cho chúng ta nhìn ông qua đôi mắt của con gái ông. "Cha đã mang lại cho Hannah một vị trí tốt đấy. Chẳng ai nghĩ đến Hannah cho đến khi cha nhắc đến cô ấy." Do đó, bà cho ta thấy Emma đang tâng bốc và nuông chiều ông. Vậy là cuối cùng, ta có được tính cách của ông Woodhouse được nhìn từ ba điểm nhìn khác nhau cùng một lúc; như cách ông nhìn nhận bản thân; như cách con gái ông nhìn nhận ông; và như cách ông bị phơi bày qua đôi mắt kỳ diệu của người đàn bà vô hình—chính là Jane Austen. Cả ba điểm nhìn hội tụ làm một, và nhờ vậy, ta có thể tự do đi vòng quanh các nhân vật của bà, dường như không bị sự dẫn dắt nào ngoài của chính ta.

Trước tiên, một độc giả tinh tế sẽ luôn dành cho nhà văn đặc ân của sự tin tưởng khi đối mặt với những hoài nghi.

Giờ thì hãy để Thomas Hardy chọn cùng một chủ đề—chạm trán một người ăn mày trên phố—và ngay lập tức, hai sự thay đổi lớn sẽ hiển hiện. Con phố sẽ biến thành một bãi hoang rộng lớn và u ám; người đàn ông hay đàn bà sẽ mang lấy dáng vóc và sự mờ ảo của một pho tượng. Hơn nữa, mối quan hệ của con người này sẽ không hướng về những người khác, mà hướng về bãi đất hoang, hướng về con người với tư cách là kẻ ban hành luật lệ, hướng về những thế lực đang thao túng vận mệnh nhân loại. Một lần nữa, góc nhìn của chúng ta sẽ hoàn toàn thay đổi. Tất cả những phẩm chất vốn đáng ngưỡng mộ trong "Robinson Crusoe", đáng ngưỡng mộ trong "Emma", sẽ bị bỏ qua hoặc vắng mặt. Lời tuyên bố trực diện, bám sát nghĩa đen của Defoe đã biến mất. Chẳng còn thứ ánh sáng rõ ràng, chính xác của Jane Austen. Quả thực, nếu chúng ta đến với Hardy từ một trong những nhà văn vĩ đại này, thoạt tiên ta sẽ thốt lên rằng ông thật "cường điệu" hay "phi thực tế" so với họ. Nhưng ta nên nhớ lại rằng linh hồn con người có ít nhất hai mặt; mặt sáng và mặt tối. Giữa đám đông, mặt sáng của tâm trí phơi bày; trong sự cô độc, mặt tối lên ngôi. Cả hai đều thực như nhau, quan trọng như nhau. Nhưng một tiểu thuyết gia sẽ luôn có xu hướng phơi bày mặt này thay vì mặt kia; và Hardy, tiểu thuyết gia của mặt tối, sẽ dàn xếp sao cho không có thứ ánh sáng nào rõ ràng, ổn định chiếu rọi lên khuôn mặt các nhân vật của ông, sao cho họ không bị quan sát kỹ lưỡng trong các phòng khách, sao cho họ phải tiếp xúc với những bãi hoang, bầy cừu, bầu trời và những vì sao, và trong sự cô độc của mình, họ trực tiếp hứng chịu sự định đoạt của các vị thần. Nếu các nhân vật của Jane Austen vô cùng chân thực trong phòng khách, họ sẽ hoàn toàn không thể tồn tại trên đỉnh Stonehenge. Yếu ớt và vụng về trong phòng khách, nhưng những con người của Hardy lại vạm vỡ và tràn đầy sinh lực ở ngoài trời. Để đạt được mục đích của mình, Hardy không trần trụi và vuông vức như Defoe, cũng chẳng khéo léo và sắc sảo như Jane Austen. Ông cồng kềnh, phức tạp, và đầy tính ẩn dụ. Nơi Jane Austen miêu tả phong thái giao tiếp, ông miêu tả thiên nhiên. Nơi bà chú trọng thực tế, ông lại lãng mạn và đầy chất thơ. Bởi cả hai đều là những nghệ sĩ vĩ đại, mỗi người đều cẩn trọng tuân thủ các quy luật trong lăng kính của riêng mình, và sẽ không làm chúng ta bối rối (như rất nhiều nhà văn kém cỏi khác vẫn làm) bằng cách nhồi nhét hai loại hiện thực khác nhau vào cùng một cuốn sách.

Tuy nhiên, thật khó để không ao ước rằng họ bớt khắt khe đi đôi chút. Những lời phàn nàn rằng Jane Austen quá trần trụi, còn Thomas Hardy lại quá cường điệu vẫn thường xuyên xuất hiện. Và chúng ta phải tự nhắc nhở mình rằng cần phải tiếp cận mỗi nhà văn theo một cách khác nhau để có thể nhận lấy từ họ tất cả những gì họ có thể mang lại cho ta. Chúng ta phải nhớ rằng một trong những phẩm chất của sự vĩ đại là nó bắt cả đất trời và bản tính con người phải uốn mình theo lăng kính của chính nó. Chính vì sự bậc thầy này của họ, vì nét đặc sắc không khoan nhượng này, mà các nhà văn vĩ đại thường đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực phi thường mới có thể đọc họ một cách đúng đắn. Họ uốn nắn chúng ta và bẻ gãy chúng ta. Đi từ Jane Austen sang Hardy, từ Peacock đến Trollope, từ Scott đến Meredith, từ Richardson đến Kipling, là bị vặn xoắn và bóp méo, bị quăng quật từ hướng này sang hướng khác. Bên cạnh đó, mỗi người sinh ra đều mang trong mình một khuynh hướng bẩm sinh nghiêng về hướng này nhiều hơn hướng kia. Một người theo bản năng sẽ chấp nhận lăng kính của Hardy thay vì của Jane Austen, và khi xuôi theo dòng chảy thay vì chống lại nó, người đó được thúc đẩy một cách dễ dàng và nhanh chóng bởi xung lực từ sở thích của chính mình để chạm đến trái tim thiên tài của tác giả. Nhưng khi đó, Jane Austen lại trở nên đáng ghét đối với anh ta. Anh ta hầu như không thể lảo đảo lê bước qua sa mạc trong những cuốn tiểu thuyết của bà.

Đôi khi sự đối kháng tự nhiên này quá lớn để có thể vượt qua, nhưng cố gắng thì luôn luôn đáng giá. Bởi những cuốn sách khó nhằn và xa cách ấy, dẫu mang lớp vỏ bọc thô ráp ban đầu, thường lại đơm những trái ngọt ngào nhất vào phút cuối; và bộ não con người được cấu tạo kỳ lạ đến mức những vùng văn chương từng bị hắt hủi ở mùa này, lại trở nên thèm thuồng và thiết yếu ở một mùa khác.

Vậy nếu điều này là đúng—rằng những cuốn sách thuộc về những kiểu loại rất khác nhau, và để đọc chúng đúng cách, ta phải uốn nắn trí tưởng tượng của mình một cách mạnh mẽ, hết theo hướng này lại sang hướng khác—thì rõ ràng đọc sách là một trong những công việc gian khổ và hao tâm tổn trí nhất. Thường thì những trang giấy lướt bay trước mắt ta, và vì sự hứng thú quá đỗi mãnh liệt, ta dường như đang thực sự sống trong đó chứ không còn cầm cuốn sách trên tay nữa. Nhưng cuốn sách càng thú vị, ta càng dễ rơi vào nguy cơ đọc quá sức. Những triệu chứng này rất quen thuộc. Đột nhiên, cuốn sách trở nên nhạt như nước ốc và nặng như chì. Ta ngáp vặt, vươn vai và không thể tập trung. Những màn lên đồng của Shakespeare và Milton cũng trở nên không thể chịu đựng nổi. Và ta tự hỏi—Keats là một tên ngốc hay chính ta mới là kẻ ngốc?—một câu hỏi đau đớn, hơn nữa, lại là một câu hỏi không cần phải đặt ra nếu ta nhận thức được nghệ thuật của việc không-đọc đóng một vai trò lớn lao đến thế nào trong nghệ thuật đọc. Khả năng đọc sách mà không thực sự đọc chúng, lướt qua và dạo chơi, trì hoãn sự phán xét, thơ thẩn và rảo bước dọc những con ngõ và đường hẻm của câu chữ, chính là cách tốt nhất để hồi xuân lại sức mạnh sáng tạo của riêng mình. Tất cả các cuốn tiểu sử và hồi ký, tất cả những cuốn sách lai tạp vốn được tạo nên phần lớn từ các dữ kiện thực tế, đều đóng vai trò khôi phục cho ta năng lực đọc những cuốn sách thực thụ—nghĩa là những tác phẩm của trí tưởng tượng thuần túy. Việc chúng cũng giúp truyền đạt kiến thức và trau dồi tâm trí là điều đúng đắn và quan trọng, nhưng nếu chúng ta đang xem xét việc làm thế nào để đọc sách vì niềm vui thú, chứ không phải để chu cấp một khoản lương hưu tương xứng cho một góa phụ, thì cái đặc tính kia của chúng lại càng giá trị và quan trọng hơn. Nhưng ở đây một lần nữa người ta nên biết mình đang tìm kiếm điều gì. Người ta đang tìm kiếm sự nghỉ ngơi, niềm vui, sự kỳ quặc, và một chất xúc tác nào đó cho thứ sức mạnh sáng tạo đang rệu rã của chính mình. Người ta đã rời bỏ ngọn tháp trần trụi và góc cạnh của mình để dạo bước trên phố, nhìn lén qua những ô cửa sổ đang mở. Sau sự cô độc và tập trung cao độ, không khí ngoài trời, cảnh tượng của những con người khác đang đắm chìm vào vô số những hoạt động khác nhau, ập đến với ta bằng một sức quyến rũ không thể diễn tả bằng lời.

Cửa sổ của những ngôi nhà đang mở; rèm cửa đã được kéo lên. Người ta có thể nhìn thấy toàn bộ gia đình mà họ không hề hay biết mình đang bị nhìn ngắm. Người ta có thể thấy họ đang ngồi quanh bàn ăn, đang nói chuyện, đang đọc sách, đang chơi trò chơi. Đôi khi họ có vẻ như đang cãi cọ—nhưng về chuyện gì cơ chứ? Hoặc họ đang cười—nhưng có chuyện gì buồn cười? Dưới tầng hầm, người đầu bếp đang đọc to một tờ báo, trong khi cô hầu gái đang nướng một lát bánh mì; cô phụ bếp bước vào và tất cả họ bắt đầu nói chuyện cùng một lúc—nhưng họ đang nói gì vậy? Trên lầu, một cô gái đang thay đồ để đi dự tiệc. Nhưng cô ấy đi đâu? Có một bà lão đang ngồi bên cửa sổ phòng ngủ với một món đồ len nào đó trên tay và một con vẹt xanh tuyệt đẹp trong lồng bên cạnh. Và bà ấy đang nghĩ gì? Toàn bộ cuộc sống này bằng một cách nào đó đã tụ hội lại với nhau; có một lý do cho điều đó; một sự gắn kết trong nó, giá như người ta có thể nắm bắt được. Người viết tiểu sử trả lời vô vàn những câu hỏi mà chúng ta đặt ra khi đứng ngoài vỉa hè nhìn vào ô cửa sổ đang mở. Quả thực, không có gì thú vị hơn việc cẩn trọng rảo bước giữa những kho tàng dữ kiện khổng lồ này, chắp vá lại cuộc đời của những người đàn ông và phụ nữ, kiến tạo lại tâm trí và tổ ấm phức tạp của họ từ một mớ hỗn độn, ngổn ngang và thừa mứa đến bất thường những vật chất vứt rải rác xung quanh. Một chiếc đê châm kim, một hộp sọ, một cái kéo, một tập thơ sonnet, được ném cho chúng ta, và chúng ta phải sáng tạo, phải kết hợp, phải ráp nối những thứ cọc cạch này lại với nhau. Cũng có một phẩm chất trong các sự thật, một xúc cảm dâng trào khi biết rằng những người đàn ông và phụ nữ đã thực sự làm và chịu đựng những điều này, thứ xúc cảm mà chỉ những tiểu thuyết gia vĩ đại nhất mới có thể vượt qua. Việc Thuyền trưởng Scott chết đói và chết cóng trong tuyết tác động đến chúng ta sâu sắc không kém gì bất kỳ câu chuyện phiêu lưu hư cấu nào của Conrad hay Defoe; nhưng nó tác động theo một cách khác. Tiểu sử thì khác với tiểu thuyết. Đòi hỏi một nhà viết tiểu sử mang lại cho chúng ta một niềm khoái cảm giống hệt như khi đọc một tiểu thuyết gia là lạm dụng và hiểu sai về ông ấy. Ngay khi ông ta nói "John Jones sinh lúc năm rưỡi sáng ngày 13 tháng 8 năm 1862", ông ta đã tự trói buộc mình, đã tập trung ống kính của mình vào sự thật, và nếu sau đó ông ta bắt đầu lãng mạn hóa, góc nhìn sẽ bị mờ đi, chúng ta sẽ đâm ra nghi ngờ, và niềm tin của chúng ta vào sự liêm chính của ông ta với tư cách một nhà văn sẽ bị phá hủy. Theo cùng một cách đó, sự thật phá hủy sự hư cấu. Lấy ví dụ, nếu Thackeray trích dẫn một bài báo thực tế về trận Waterloo trong "Hội chợ phù hoa", toàn bộ kết cấu câu chuyện của ông sẽ bị phá hủy, hệt như một hòn đá làm vỡ một bong bóng nước.

Nhưng không thể nghi ngờ rằng những cuốn sách lai tạp này, những kho vựa dữ kiện này, đóng một vai trò to lớn trong việc cho bộ não nghỉ ngơi và khôi phục lại hứng thú của trí tưởng tượng. Công việc tự mình kiến tạo lại một cuộc đời từ những hộp sọ, đê châm kim, kéo cắt và những vần thơ sonnet kích thích sự hứng thú sáng tạo của chúng ta, và khơi dậy trong ta mong muốn được nhìn thấy công việc ấy được thực hiện một cách hùng hồn và tráng lệ bởi một Flaubert hay một Tolstoi. Hơn nữa, những sự thật dù có thú vị đến đâu, cũng chỉ là một hình thức hư cấu thấp kém, và dần dần chúng ta sẽ mất kiên nhẫn với sự yếu ớt và rườm rà của chúng, với những sự thỏa hiệp và né tránh của chúng, với những câu văn lôi thôi mà chúng tự tạo ra cho mình, và khao khát được hồi sinh bản thân bằng cường độ mãnh liệt và chân lý vĩ đại hơn của tiểu thuyết hư cấu.

Cần phải có sẵn trong tay một nguồn dự trữ năng lượng tưởng tượng khổng lồ để có thể công phá những vách núi dựng đứng của thi ca. Ở đó chẳng có những lời giới thiệu từ tốn, chẳng có những nét tương đồng với thế giới quen thuộc của cuộc sống thường nhật, những thứ mà tiểu thuyết gia dùng để dụ dỗ ta bước vào thế giới tưởng tượng của ông. Tất cả đều dữ dội, đối lập, và không hề có sự liên kết. Nhưng nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như những cuốn sách tồi, nỗi lo toan để duy trì cuộc sống một cách hiệu quả, những cú sốc đứt quãng nhưng mạnh mẽ mà cái đẹp giáng xuống chúng ta, và những thôi thúc không thể đong đếm từ tâm trí và cơ thể của chính mình, thường xuyên đẩy chúng ta vào cái trạng thái tâm lý mà ở đó thi ca là một điều tất yếu. Cảnh tượng một bông hoa nghệ tây trong vườn sẽ đột ngột gợi nhớ về tất cả những ngày xuân từng hiện hữu trên đời. Khi đó, người ta khao khát cái bao quát, chứ không phải cái cá biệt; cái toàn thể, chứ không phải chi tiết; muốn lật phơi mặt tối của tâm trí lên trên cùng; muốn được tiếp xúc với sự tĩnh lặng, sự cô độc, và toàn thể nhân loại chứ không phải gã Richard cụ thể này, hay nàng Anne cụ thể nọ. Khi ấy, những phép ẩn dụ trở nên giàu sức biểu đạt hơn hẳn những lời trần thuật trần trụi.

Vì vậy, để đọc thơ một cách đúng đắn, người ta phải ở trong một trạng thái tâm trí bốc đồng, cực đoan và hào phóng, nơi rất nhiều những bệ đỡ và sự an ủi của văn chương đều bị rũ bỏ. Khả năng giả lập, khả năng tái hiện của nó bị tước đi để nhường chỗ cho những điều tột cùng và ngông cuồng của nó. Sự tái hiện thường cách rất xa so với thứ được tái hiện, đến mức ta phải vận dụng mọi sức lực của tâm trí để nắm bắt được mối liên hệ giữa, chẳng hạn, tiếng hót của một con chim dạ yến và những hình ảnh cũng như ý niệm mà tiếng hót ấy khuấy động trong tâm trí. Vì thế, đọc thơ thường giống như một trạng thái cuồng lụy, nơi vần điệu, nhịp điệu và âm thanh khuấy động tâm trí hệt như rượu và những vũ điệu khuấy động cơ thể, và ta cứ thế đọc, thấu cảm bằng các giác quan chứ không phải bằng lý trí, trong một cơn say sưa mộng mị. Tuy nhiên, toàn bộ sự say sưa và cường độ khoái cảm này lại phụ thuộc vào tính chính xác và chân thực của hình ảnh, vào việc nó là bản sao của hiện thực bên trong. Dù một số hình ảnh của Shakespeare có vẻ xa xôi và ngông cuồng đến đâu, dù một số hình ảnh của Keats có vẻ gượng ép và thanh tao đến mức nào, vào khoảnh khắc đọc, chúng dường như là đỉnh cao và điểm kết tinh của tư duy; là biểu đạt tối thượng của nó. Nhưng thật vô ích khi mổ xẻ vấn đề này bằng một cái đầu lạnh. Bất cứ ai từng đọc một bài thơ với niềm khoái cảm sẽ nhớ lại sự tin tưởng đột ngột, sự hồi tưởng chớp nhoáng (bởi đôi khi có cảm giác như thể ta sắp nói, hoặc trong một kiếp sống nào đó trước đây đã từng nói ra điều mà Shakespeare hiện đang thực sự nói), thứ luôn song hành cùng việc đọc thơ, và mang đến cho nó sự thăng hoa và cường độ mãnh liệt. Nhưng một cách đọc như thế luôn đi kèm, dù vô thức hay hữu ý, với sự căng mình và cảnh giác tột độ của các năng lực tâm trí, của cả lý trí lẫn trí tưởng tượng. Ta luôn luôn kiểm chứng những phát ngôn của nhà thơ, thực hiện một phép so sánh lướt qua, bằng tất cả khả năng của mình, giữa cái đẹp mà ông kiến tạo bên ngoài và cái đẹp mà ta nhận thức được ở bên trong. Bởi ngay cả người khiêm nhường nhất trong chúng ta cũng được ban cho năng lực so sánh. Kẻ giản đơn nhất (miễn là anh ta yêu thích việc đọc) cũng đã có sẵn bên trong mình một thứ chuẩn mực để đối chiếu với những gì anh ta được trao cho—bởi nhà thơ hay tiểu thuyết gia.

Với câu nói đó, dĩ nhiên, cái kim trong bọc đã lòi ra. Bởi sự thừa nhận rằng ta có thể so sánh, có thể phân định, dẫn chúng ta đến một điểm xa hơn thế này. Đọc không chỉ là đồng cảm và thấu hiểu; nó còn là phê bình và phán xét. Cho đến nay, nỗ lực của chúng ta là đọc sách như cách một nhà văn viết ra chúng. Chúng ta đã cố gắng thấu hiểu, trân trọng, diễn giải và đồng cảm. Nhưng giờ đây, khi cuốn sách đã khép lại, người đọc phải rời khỏi vành móng ngựa và bước lên ghế quan tòa. Anh ta phải ngừng làm một người bạn; anh ta phải trở thành một thẩm phán. Và đây không đơn thuần chỉ là một cách nói bóng bẩy. Tâm trí dường như ("dường như", bởi mọi thứ diễn ra trong tâm trí đều mờ ảo) trải qua hai quá trình khi đọc. Một quá trình có thể gọi là quá trình-thực-đọc; quá trình kia là quá trình-sau-khi-đọc. Trong lúc thực sự đọc, khi ta cầm cuốn sách trên tay, luôn có những sự phân tâm và gián đoạn không ngừng. Những ấn tượng mới luôn luôn hoàn thiện hoặc xóa bỏ những ấn tượng cũ. Sự phán xét của người ta bị đình chỉ, vì người ta không biết điều gì sẽ đến tiếp theo. Sự bất ngờ, lòng ngưỡng mộ, nỗi buồn chán, niềm hứng thú, nối tiếp nhau với một tốc độ dồn dập đến nỗi khi, rốt cuộc, chạm đến hồi kết, người ta phần lớn ở trong một trạng thái hoang mang tột độ. Nó có hay không? Hay nó dở? Nó là loại sách gì? Cuốn sách này xuất sắc đến nhường nào? Sự ma sát của việc đọc và xúc cảm của việc đọc đánh tung lên quá nhiều bụi mù, khiến ta không thể tìm ra những câu trả lời rõ ràng cho các câu hỏi này. Nếu được hỏi ý kiến, ta không thể đưa ra lời giải đáp. Những phần này của cuốn sách dường như đã chìm nghỉm đi, những phần khác lại nổi bật lên một cách không tương xứng. Khi đó, có lẽ tốt hơn hết là nên theo đuổi một hoạt động khác—đi dạo, trò chuyện, cuốc đất, hay nghe nhạc. Cuốn sách mà ta đã dành bao thời gian và tâm trí mờ dần khỏi tầm mắt. Nhưng rồi đột nhiên, có thể là khi người ta đang bắt một con ốc sên trên đóa hồng, đang buộc dây giày, đang làm một điều gì đó xa xôi và khác biệt, toàn bộ cuốn sách nổi lên bề mặt tâm trí một cách trọn vẹn. Một quá trình nào đó dường như đã hoàn tất mà người ta không hề hay biết. Các chi tiết khác nhau được tích lũy trong quá trình đọc tự sắp xếp vào đúng vị trí của chúng. Cuốn sách mang lấy một hình hài xác định; nó trở thành một tòa lâu đài, một cái chuồng bò, một tàn tích gothic, tùy thuộc vào từng trường hợp. Giờ thì người ta có thể nghĩ về cuốn sách như một tổng thể, và cuốn sách như một tổng thể thì khác biệt, và mang lại một cảm xúc khác biệt, so với cuốn sách được tiếp nhận theo dòng thời gian qua nhiều mảnh ghép rải rác. Tính đối xứng và tỷ lệ của nó, sự hỗn loạn và méo mó của nó có thể mang lại niềm khoái cảm to lớn hay sự kinh tởm tột độ, tách biệt hoàn toàn khỏi niềm vui mà từng chi tiết mang lại khi chúng được cảm nhận một cách riêng rẽ. Khi đã nắm giữ hình hài trọn vẹn này trong tâm trí, giờ đây việc đi đến một ý kiến nào đó về những giá trị của cuốn sách trở thành một điều tất yếu, bởi mặc dù người ta có thể nhận được niềm khoái cảm và sự phấn khích tột độ từ quá trình đầu tiên, tức là quá trình thực-đọc, và dẫu điều này có tầm quan trọng tối thượng, nó vẫn không sâu sắc hay bền lâu bằng niềm vui mà ta có được khi quá trình thứ hai—quá trình sau-khi-đọc—kết thúc, và ta giữ trọn cuốn sách một cách rõ ràng, vững chãi, và (trong khả năng tốt nhất của mình) hoàn thiện nhất trong tâm trí.

Nhưng chúng ta có thể hỏi, làm sao ta có thể giải quyết bất kỳ câu hỏi nào trong số này—nó hay, hay là dở?—nó hay đến mức nào, dở đến mức nào? Đừng trông mong nhiều vào sự trợ giúp từ bên ngoài. Các nhà phê bình thì nhan nhản; những lời bình phẩm sinh sôi nảy nở; nhưng tâm trí con người lại quá khác biệt để có thể chấp nhận một sự tương đồng sát sao trong các vấn đề chi tiết, và chẳng có gì thảm họa hơn việc cố nhét đôi chân của mình vào chiếc giày của người khác. Khi muốn đưa ra quyết định cho một trường hợp cụ thể, ta có thể tự giúp mình theo cách tốt nhất, không phải bằng cách đọc các bài phê bình, mà bằng cách nhận thức ấn tượng của chính mình một cách nhạy bén nhất có thể, và đối chiếu nó với những phán xét mà ta đã dần dần hình thành trong quá khứ. Chúng được treo ở đó, trong tủ quần áo của tâm trí chúng ta—hình hài của những cuốn sách mà ta đã đọc, y như cách ta treo chúng lên và cất đi khi đã đọc xong. Chẳng hạn, nếu ta vừa đọc "Clarissa Harlowe", hãy xem nó hiển hiện thế nào khi được đặt cạnh hình hài của "Anna Karenina". Ngay lập tức, đường nét của hai cuốn sách sẽ cắt gọn vào nhau, hệt như một ngôi nhà với những ống khói tua tủa và mái hồi dốc đứng in bóng rõ nét trên nền trăng thu. Ngay lập tức, những phẩm chất của Richardson—sự rườm rà, vòng vo của ông—được đặt lên bàn cân với sự ngắn gọn và trực diện của Tolstoi. Và đâu là lý do cho sự khác biệt trong cách tiếp cận của họ? Và xúc cảm của ta tại các thời điểm cao trào khác nhau của hai cuốn sách có gì tương đồng hay khác biệt? Ta phải quy điều gì cho thế kỷ mười tám, điều gì cho nước Nga và điều gì cho dịch giả? Nhưng những câu hỏi tự nảy sinh ra là vô tận. Chúng phân nhánh đến vô hạn, và nhiều câu trong số đó rõ ràng là không hề liên quan. Tuy nhiên, chính bằng cách đặt ra những câu hỏi ấy và truy cầu câu trả lời đến tận cùng khả năng, ta mới chạm tới được hệ quy chiếu giá trị của riêng mình, và rốt cuộc quyết định được rằng cuốn sách ta vừa đọc thuộc về loại này hay loại kia, có giá trị ở mức độ này hay mức độ nọ. Và chính lúc này, khi ta đã bám sát vào ấn tượng của chính mình, khi ta đã độc lập định hình nên lời phán xét của chính mình, ta mới có thể tận dụng một cách sinh lời nhất những phán xét của các nhà phê bình vĩ đại—Dryden, Johnson, và những người còn lại. Chỉ khi ta có thể bảo vệ ý kiến của chính mình một cách tốt nhất, ta mới thu nhận được nhiều nhất từ ý kiến của họ.

Vậy thì—để tóm tắt lại những luận điểm khác nhau mà ta đã chạm đến trong bài tiểu luận này—liệu ta đã tìm ra được bất kỳ câu trả lời nào cho câu hỏi của mình, ta nên đọc một cuốn sách như thế nào? Rõ ràng là không có một câu trả lời nào phù hợp cho tất cả mọi người; nhưng có lẽ có một vài gợi ý. Trước tiên, một độc giả tinh tế sẽ dành cho nhà văn đặc ân của mọi sự tin tưởng; sự trợ giúp của toàn bộ trí tưởng tượng của anh ta; anh ta sẽ theo sát nhà văn nhất có thể, sẽ diễn giải một cách thông minh nhất có thể. Bước tiếp theo, anh ta sẽ phán xét với sự khắt khe tột độ. Anh ta sẽ khắc cốt ghi tâm rằng mọi cuốn sách đều có quyền được phán xét bởi những tiêu chuẩn xuất sắc nhất của thể loại đó. Anh ta sẽ thích phiêu lưu, rộng mở trong lựa chọn, trung thành với bản năng của riêng mình, nhưng vẫn sẵn sàng cân nhắc đến bản năng của người khác. Đây là một khuôn mẫu mà ta có thể lấp đầy vào đó bằng thị hiếu và trong những lúc thảnh thơi, nhưng đọc một thứ gì đó theo phong thái này là để trở thành một độc giả được các nhà văn kính trọng. Chính nhờ những độc giả như vậy mà các kiệt tác mới được nâng bước để ra đời.

Nếu những nhà đạo đức học hỏi chúng ta làm sao có thể biện minh cho tình yêu đọc sách của mình, chúng ta có thể sử dụng một vài lý lẽ bào chữa kiểu như vậy. Nhưng nếu thành thật, chúng ta đều biết rằng chẳng cần bất kỳ một lời bào chữa nào sất. Sự thật là ta chẳng nhận được bất cứ thứ gì ngoài niềm khoái cảm từ việc đọc; sự thật là ngay cả người thông thái nhất trong chúng ta cũng chẳng thể gọi tên niềm khoái cảm đó là gì. Nhưng niềm khoái cảm ấy—dẫu cho có bí ẩn, vô định, và vô dụng đến đâu—cũng là quá đủ. Niềm vui thú ấy kỳ lạ thay, phức tạp thay, màu mỡ thay cho tâm trí của bất kỳ ai tận hưởng nó, và tầm ảnh hưởng của nó rộng lớn đến mức sẽ chẳng có gì ngạc nhiên nếu ta phát hiện ra rằng, vào ngày phán xử, khi mọi bí mật được phơi bày và mọi điều tối tăm được soi rọi, lý do khiến chúng ta tiến hóa từ bầy lợn thành những người đàn ông và phụ nữ, lý do khiến ta bước ra khỏi hang động, vứt bỏ cung tên, ngồi quây quần bên đống lửa, chuyện trò, nhậu nhẹt, vui đùa, giúp đỡ người nghèo, cứu chữa người bệnh, lát những con đường, dựng những ngôi nhà và kiến tạo nên một hình thái chốn nương thân và xã hội trên cõi hoang tàn của thế giới này, chẳng vì điều gì khác ngoài việc: chúng ta đã yêu việc đọc.

Hương Giang dịch từ nguyên bản tiếng Anh

¹ Đại Hiến chương Magna Charta: Văn kiện lịch sử vô cùng quan trọng của Anh ký năm 1215 dưới thời Vua John, đặt nền móng cho quyền tự do dân sự và giới hạn quyền lực tuyệt đối của hoàng gia.

² "Thiên đường đã mất" (Paradise Lost): Bản sử thi vĩ đại bằng thơ không vần của nhà thơ Anh thế kỷ 17 John Milton, kể về sự sa ngã của con người và việc Adam, Eva bị trục xuất khỏi Vườn Địa Đàng.

³ "Tess của dòng họ D'Urbervilles": Kiệt tác tiểu thuyết bi kịch của nhà văn Anh Thomas Hardy.

⁴ Nữ hoàng Victoria: Nữ hoàng trị vì Vương quốc Anh từ năm 1837 đến 1901. Triều đại của bà (Kỷ nguyên Victoria) đánh dấu thời kỳ đỉnh cao của Đế quốc Anh.

⁵ Defoe (Daniel Defoe): Tiểu thuyết gia, nhà báo người Anh thế kỷ 18, nổi tiếng nhất với tác phẩm Robinson Crusoe. Ông được coi là một trong những người đặt nền móng cho thể loại tiểu thuyết Anh hình thức tự sự hiện thực.

⁶ Jane Austen: Nữ tiểu thuyết gia vĩ đại người Anh (tác giả của Kiêu hãnh và Định kiến, Emma), nổi tiếng với sự tinh tế sắc sảo và nghệ thuật trào phúng khi phác họa đời sống, tính cách và các mối quan hệ xã hội của tầng lớp trung - thượng lưu.

⁷ Thomas Hardy: Tiểu thuyết gia và nhà thơ người Anh thời kỳ Victoria muộn. Tác phẩm của ông thường mang màu sắc u tối, bi quan, đặt nhân vật vào bối cảnh thiên nhiên hoang dã (vùng Wessex) và chịu sự chi phối của định mệnh.

⁸ Stonehenge: Vòng tròn đá thời tiền sử nổi tiếng ở Anh, mang vẻ đẹp bí ẩn, hoang sơ và nguyên thủy. Trong văn học, nó là biểu tượng hoàn hảo cho không gian mang tính sử thi và định mệnh (đặc biệt xuất hiện trong cao trào truyện của Thomas Hardy).

⁹ Peacock, Trollope, Scott, Meredith, Richardson, Kipling: Những tên tuổi lớn trong lịch sử văn học Anh qua các thời kỳ.

¹⁰ Thuyền trưởng Scott (Robert Falcon Scott): Sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh và nhà thám hiểm nổi tiếng, người đã hy sinh bi tráng cùng đồng đội trong chuyến thám hiểm chinh phục Nam Cực năm 1912.

¹¹ Flaubert và Tolstoi: Gustave Flaubert (nhà văn Pháp, tác giả Bà Bovary) và Leo Tolstoy (nhà văn Nga, tác giả Chiến tranh và Hòa bình).

¹² "Clarissa Harlowe" (Clarissa): Cuốn tiểu thuyết viết dưới dạng thư tín vô cùng đồ sộ của Samuel Richardson (thế kỷ 18), nổi tiếng với sự rườm rà, chi tiết tủn mủn và việc phân tích tâm lý nội tâm cực kỳ sâu sắc.

¹³ "Anna Karenina": Kiệt tác tiểu thuyết của Leo Tolstoy.

¹⁴ Dryden, Johnson: John Dryden (thế kỷ 17) và Samuel Johnson (thế kỷ 18), những nhà thơ, nhà phê bình văn học lỗi lạc, những người đã định hình và thiết lập các tiêu chuẩn sắc bén nhất trong nền văn học và ngôn ngữ Anh.

Điện toán lượng tử: Động lực mới của cạnh tranh công nghệ toàn cầu

Điện toán lượng tử đang nổi lên như một công nghệ có khả năng tạo ra bước nhảy vọt về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên phạm vi toàn cầu.

Trong nghiên cứu sử dụng máy tính lượng tử, các nhà khoa học đã triển khai và tăng tốc hai thuật toán – tìm kiếm ngẫu nhiên và mô phỏng luyện kim – được sử dụng trong lĩnh vực AI. Ảnh: Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc

Khác với máy tính truyền thống hoạt động dựa trên bit nhị phân, điện toán lượng tử sử dụng qubit với khả năng chồng chập và rối lượng tử, cho phép xử lý đồng thời lượng dữ liệu khổng lồ và giải quyết các bài toán vượt ngoài năng lực của siêu máy tính hiện nay. Trong một báo cáo đưa ra vào cuối năm 2025, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết nhiều quốc gia đã coi công nghệ lượng tử là công nghệ chiến lược, cam kết dành nguồn tài trợ công đáng kể để hỗ trợ phát triển cũng như ứng dụng công nghệ lượng tử vì khả năng tạo ra lợi thế vượt trội trong quốc phòng, AI, vật liệu mới và an ninh mạng.

Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc đều đã triển khai chiến lược lượng tử quốc gia với quy mô đầu tư lớn. Theo Quantum Insider ngày 26/3, điện toán lượng tử không còn là công nghệ của tương lai xa. Các chính phủ trên toàn thế giới đã nhận ra tiềm năng mang tính chuyển đổi của nó trong mật mã học, khám phá thuốc, tối ưu hóa và trí tuệ nhân tạo (AI). Kể từ năm 2020, đầu tư vào hạ tầng nghiên cứu lượng tử, các chương trình đại học và hệ sinh thái startup đã tăng tốc mạnh mẽ.

Hiện nay, Mỹ vẫn dẫn đầu về hệ sinh thái doanh nghiệp lượng tử với Sáng kiến Lượng tử Quốc gia (NQI) được phê duyệt đầu tư khoảng 1,2 tỷ USD trong vòng năm năm (2019-2024) và được tái phê duyệt thêm 1,8 tỷ USD cho giai đoạn 2025-2029. Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) vận hành năm trung tâm nghiên cứu lượng tử với nguồn tài trợ chuyên biệt trị giá 625 triệu USD, tập trung vào cả điện toán lượng tử ngắn hạn và khoa học lượng tử dài hạn. Các tổ chức nghiên cứu lớn, bao gồm MIT, UC Berkeley và Caltech, hợp tác với các cơ quan liên bang trong các lĩnh vực như thuật toán lượng tử, sửa lỗi và phát triển phần cứng. Khu vực tư nhân cũng hoạt động rất sôi động, với các công ty như IBM, Google và nhiều startup lượng tử đang thúc đẩy nhiều nền tảng điện toán khác nhau.

Trong khi đó, Trung Quốc đã đưa điện toán lượng tử trở thành một yếu tố trung tâm trong chiến lược công nghệ quốc gia của mình. Nguồn tài trợ của chính phủ Trung Quốc dành cho lượng tử thường được nhắc tới ở mức 15 tỷ USD hoặc hơn, mặc dù con số này gây nhiều tranh cãi. Tiến sĩ Chao-Yang Lu, một nhà vật lý lượng tử nổi tiếng tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, cho rằng số tiền thực tế có thể chỉ bằng khoảng một phần ba con số được công bố rộng rãi. Các nhà phân tích độc lập cũng lưu ý rằng các thông báo chi tiêu của chính phủ Trung Quốc thường phản ánh nguồn tài trợ dự kiến hơn là số tiền đã thực sự được giải ngân.

Về phần mình, EU xác định trong vài năm tới, công nghệ lượng tử sẽ cho phép thực hiện những điều mà hiện nay hoàn toàn chưa thể làm được như quan sát sâu dưới lòng đất hoặc dưới đáy biển và thực hiện các tác vụ tính toán phức tạp, như mô phỏng các phản ứng sinh học phân tử và hóa học mà những siêu máy tính mạnh nhất hiện nay vẫn chưa thể xử lý. Công nghệ lượng tử cũng sẽ giúp truyền tải thông tin nhạy cảm một cách an toàn tới bất kỳ đâu, đồng thời chẩn đoán bệnh nhanh hơn và chính xác hơn bằng cách quan sát bên trong tế bào. Trong cuộc cách mạng lượng tử lần thứ hai đang diễn ra, Ủy ban châu Âu (EC) đã thông qua Chiến lược Lượng tử nhằm bảo đảm vị thế dẫn đầu công nghệ của EU. Chiến lược này, được thông qua vào tháng 7/2025, tận dụng các thế mạnh sẵn có của châu Âu như nghiên cứu đẳng cấp thế giới, sự xuất sắc về khoa học, nền tảng startup năng động và cơ cấu đầu tư công mạnh mẽ, đồng thời tập trung vào năm lĩnh vực hành động, gồm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, hạ tầng lượng tử, tăng cường hệ sinh thái lượng tử, công nghệ lượng tử không gian và lưỡng dụng, kỹ năng lượng tử.

Biểu tượng của Tập đoàn Nvidia. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN

Về tác động, điểm chú ý nhất là điện toán lượng tử có khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong AI và dữ liệu lớn. Máy tính lượng tử có thể tăng tốc đáng kể quá trình huấn luyện mô hình AI, tối ưu hóa thuật toán và xử lý các bài toán phức tạp trong y tế, tài chính và logistics. Điện toán lượng tử cũng được xem là động lực quan trọng cho chuyển đổi số quốc gia. Trong lĩnh vực giao thông, công nghệ này có thể tối ưu hóa mạng lưới logistics và giảm chi phí vận tải. Trong lĩnh vực tài chính, lượng tử có thể hỗ trợ mô hình hóa rủi ro và dự báo thị trường chính xác hơn. Điều này lý giải vì sao nhiều quốc gia đang coi lượng tử là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế tương lai.

Tuy nhiên, công nghệ lượng tử cũng tạo ra nhiều thách thức an ninh mới. Khả năng phá mã hóa của máy tính lượng tử có thể làm suy yếu các hệ thống bảo mật hiện tại, ảnh hưởng trực tiếp tới ngân hàng, quốc phòng và dữ liệu quốc gia. Nhằm chuẩn bị cho nguy cơ này, Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ đang thúc đẩy tiêu chuẩn mã hóa hậu lượng tử, bao gồm các tiêu chuẩn có thể được triển khai ngay từ bây giờ để bảo vệ chống lại cả máy tính lượng tử và máy tính cổ điển mà không cần thay đổi lớn đối với các giao thức và mạng truyền thông hiện có. Điều đó cho thấy phát triển điện toán lượng tử phải đi kèm chính sách an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu quốc gia.

Xu hướng quan trọng hiện nay là điện toán lượng tử đang chuyển từ nghiên cứu cơ bản sang thương mại hóa và ứng dụng thực tiễn. Theo báo cáo nghiên cứu công bố ngày 22/1 trên trang arXiv, công nghệ lượng tử đang chuyển từ nghiên cứu nền tảng sang triển khai trong công nghiệp và xã hội. Chiến lược quốc gia về lượng tử của các nước vì thế đang nghiêng về hướng tập trung nhiều hơn vào các ứng dụng của công nghệ lượng tử và thương mại hóa, đồng thời giảm tương đối sự nhấn mạnh vào khoa học cơ bản. Các quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ lớn cũng đang tăng tốc đầu tư vào startup lượng tử nhằm giành lợi thế thị trường trong tương lai.

Đối với Việt Nam, điện toán lượng tử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong triển khai Nghị quyết 57 về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việt Nam khó cạnh tranh trực tiếp với các cường quốc về quy mô đầu tư, nhưng có thể lựa chọn chiến lược phù hợp như đào tạo nhân lực, hợp tác quốc tế và xây dựng các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu. Đồng thời, Việt Nam cần tích hợp nghiên cứu lượng tử với AI, an ninh mạng và dữ liệu lớn để chuẩn bị cho giai đoạn hậu điện toán truyền thống.

Tựu chung, điện toán lượng tử không còn là công nghệ của tương lai xa mà đang trở thành động lực mới của cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Quốc gia nào làm chủ được công nghệ này sẽ có lợi thế lớn về kinh tế số, quốc phòng và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, phát triển điện toán lượng tử cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ chiến lược nhằm tạo đột phá khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều thập niên tới.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

MB ghi dấu ấn với 5 giải thưởng Sao Khuê 2026

MB tiếp tục ghi dấu ấn trên hành trình chuyển đổi số với năm sản phẩm, giải pháp công nghệ được vinh danh trong Lễ trao Giải thưởng Sao Khuê 2026 diễn ra vào ngày 28/5 tại Hà Nội. Trong đó, nền tảng ngân hàng số dành cho doanh nghiệp BIZ MBBank lập “hat-trick” ấn tượng với ba giải thưởng dành cho sản phẩm số xuất sắc được xếp hạng trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026.

Đây cũng là năm thứ tám liên tiếp MB được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê - một trong những giải thưởng uy tín hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại Việt Nam.

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) được vinh danh ở năm hạng mục, bao gồm: “Mở tài khoản doanh nghiệp BIZ MBBank - Toàn trình số, tự động hoàn thiện hồ sơ nhanh nhất thị trường”, “Quản trị thẻ doanh nghiệp tích hợp toàn diện trên nền tảng số BIZ MBBank”, “Nền tảng cấp vốn thông minh cho SME từ dữ liệu hóa đơn điện tử”, “Chuyển đổi số toàn trình kết hợp AI để tối ưu quy trình cho sản phẩm vay dành cho khách hàng cá nhân” và “QR Trả sau - Giải pháp công nghệ Thanh toán số & Tối ưu hoá chi tiêu.”

BIZ MBBank – Ba giải pháp số, một chiến lược phát triển đồng bộ

Việc được vinh danh ở ba hạng mục giải thưởng Sao Khuê 2026 cho thấy các giải pháp của BIZ MBBank không chỉ bao phủ hành trình tài chính của doanh nghiệp - từ mở tài khoản, quản trị chi tiêu đến tiếp cận vốn - mà còn phản ánh định hướng xuyên suốt của MB trong việc phát triển ngân hàng số BIZ MBBank “Fast & Easy” (Nhanh chóng & Dễ dàng) dành cho cộng đồng doanh nghiệp.

Trong đó, công nghệ được xác định là nền tảng cốt lõi nhằm tối ưu vận hành, nâng cao tính minh bạch dòng tiền và gia tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế số.

Mở tài khoản doanh nghiệp 100% online nâng tầm trải nghiệm khách hàng

Quy trình mở tài khoản doanh nghiệp trên nền tảng BIZ MBBank số hóa toàn trình, cho phép doanh nghiệp thực hiện toàn bộ thủ tục trực tuyến ngay trên thiết bị di động mà không cần đến quầy giao dịch. Từ nhập thông tin, tải hồ sơ, xác thực danh tính đến phê duyệt mở tài khoản, tất cả đều diễn ra liền mạch trên một nền tảng duy nhất.

Đặc biệt, MB hiện là ngân hàng tiên phong triển khai mô hình bổ sung hồ sơ trực tuyến sau khi khách hàng mở tài khoản. Thay vì phải thực hiện lại toàn bộ quy trình hoặc trực tiếp đến quầy như phương thức truyền thống, doanh nghiệp có thể tiếp tục cập nhật hồ sơ từ xa mà không làm gián đoạn giao dịch ngân hàng.

Toàn bộ hành trình được thiết kế theo hai giai đoạn gồm “onboarding” (gia nhập) số hóa kết hợp cơ chế kiểm soát chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia, vừa tối ưu trải nghiệm khách hàng, vừa đáp ứng yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ trong lĩnh vực ngân hàng.

Quản trị thẻ doanh nghiệp từ công cụ thanh toán đến nền tảng quản trị tài chính

Ra mắt từ tháng 8/2025, giải pháp thẻ doanh nghiệp đa năng MB Hi BIZ nhanh chóng trở thành một trong những cấu phần trọng tâm trong hệ sinh thái BIZ MBBank. Các tính năng từ phát hành, quản lý, kiểm soát chi tiêu đến đối soát đều được số hóa 100% trên cùng một nền tảng.

Điểm nổi bật của MB Hi BIZ nằm ở mô hình thẻ “2 trong 1”, tích hợp đồng thời nguồn ghi nợ và tín dụng trên cùng một thẻ, giúp doanh nghiệp chủ động tối ưu dòng tiền với thời gian miễn lãi lên tới 45 ngày.

MB đồng thời là ngân hàng tiên phong triển khai phát hành thẻ doanh nghiệp hoàn toàn trực tuyến, cho phép khách hàng kích hoạt và sử dụng ngay thông qua Apple Pay, Google Pay cùng các nền tảng thanh toán số phổ biến.

Sau hơn nửa năm triển khai, MB đã phát hành lũy kế hơn 35.000 thẻ MB Hi BIZ cho gần 31.000 khách hàng doanh nghiệp, với tỷ lệ thẻ phát sinh chi tiêu duy trì ở mức 80%. Theo thống kê nội bộ, giải pháp này giúp doanh nghiệp tiết kiệm trung bình khoảng 240 giờ làm việc kế toán mỗi năm nhờ cắt giảm các quy trình tạm ứng, thanh toán và đối soát thủ công.

Cấp vốn thông minh cho doanh nghiệp SME từ dữ liệu hóa đơn điện tử

Đối với nhóm doanh nghiệp SME, khó khăn trong tiếp cận tín dụng vẫn là bài toán lớn do hạn chế về tài sản bảo đảm, tính chuẩn hóa báo cáo tài chính hoặc quy mô vay nhỏ. Từ thực tế đó, MB phát triển giải pháp cấp vốn thông minh dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử - nguồn dữ liệu sẵn có và phản ánh thực chất hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có thể đăng ký hạn mức thấu chi tín chấp BIZ MBBank lên tới 3 tỷ đồng mà không cần tài sản bảo đảm, không cần hồ sơ giấy và không cần đến quầy giao dịch. Hệ thống tự động phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử, đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp và đưa ra quyết định phê duyệt trong vòng 01 ngày làm việc. Hạn mức được duy trì liên tục, cho phép doanh nghiệp chủ động rút và hoàn trả linh hoạt theo nhu cầu dòng tiền thực tế, kể cả ngoài giờ hành chính.

Nâng cao trải nghiệm khách hàng nhờ chuyển đổi số và AI

Cũng trong khuôn khổ Lễ trao Giải thưởng Sao Khuê 2026, giải pháp “Chuyển đổi số toàn trình kết hợp AI để tối ưu quy trình cho sản phẩm vay dành cho khách hàng cá nhân” được đánh giá cao nhờ ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao trải nghiệm khách hàng và tối ưu vận hành.

“Chuyển đổi số kết hợp AI cho hoạt động vay khách hàng cá nhân có tài sản bảo đảm giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao trải nghiệm khách hàng, giảm chi phí vận hành, tăng tính minh bạch và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn chính thức cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số,” đại diện MB cho hay.

Cùng với đó, sản phẩm “QR Trả sau – Giải pháp công nghệ thanh toán số và tối ưu hóa chi tiêu” tiếp tục ghi dấu ấn với mô hình thanh toán linh hoạt, cho phép khách hàng mua trước – trả sau thông qua quét mã QR và được miễn lãi lên tới 35 ngày.

Khẳng định vị thế ngân hàng số hàng đầu

Năm giải thưởng Sao Khuê 2026 tiếp tục là sự ghi nhận đối với năng lực công nghệ và định hướng đổi mới sáng tạo của MB trong việc hoàn thiện hệ sinh thái tài chính số dành cho khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.

Trong chiến lược phát triển của MB, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện tối ưu quy trình hay nâng cao hiệu suất vận hành, mà còn là hành trình kiến tạo trải nghiệm khách hàng xuất sắc, liền mạch và đồng hành thực chất cùng cộng đồng doanh nghiệp trong kỷ nguyên hiện đại.

Tâm Lịch

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đại hội XIV

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...

Giá vàng trong nước và thế giới

VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.

Trợ lý thông tin kinh tế Askonomy - Asko Platform

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghệ để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...

Quảng Ngãi: Ứng dụng công nghệ thông tin trong tín dụng chính sách

Nhằm đẩy mạnh hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách xã hội tại các xã vùng sâu, vùng xa, tỉnh Quảng Ngãi tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, điều hành tín dụng chính sách.

Tỉnh Quảng Ngãi hiện có 22 phòng giao dịch và 275 điểm giao dịch Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội ở các xã, phường. Để bảo đảm hệ thống hoạt động thông suốt, đơn vị đã hoàn thành triển khai hệ thống hỗ trợ quản lý, điều hành như: Hệ thống thông tin báo cáo IMS, giám sát giao dịch xã qua camera IP, duy trì dịch vụ Mobile Banking hiệu quả.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần nâng cao tính chính xác trong hạch toán, rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ, tăng cường khả năng giám sát cơ sở. Ứng dụng các phần mềm hỗ trợ, công tác theo dõi dư nợ, thu nợ, thu lãi được thực hiện nhanh, chính xác hơn và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Hiện nay, 100% điểm giao dịch xã trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi lắp đặt và vận hành camera IP. Thông qua hệ thống này, cơ quan quản lý, chuyên môn có thể theo dõi quy trình nghiệp vụ, kịp thời chấn chỉnh những tồn tại phát sinh.

Trong thời gian tới, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tín dụng chính sách, nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống thông tin, chuẩn hóa dữ liệu đầu vào. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn khách hàng sử dụng Mobile Banking, thu thập sinh trắc học đối với các đối tượng có nhu cầu giao dịch thường xuyên; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, người lao động.

ĐÔNG HUYỀN